EENIGE VOORBEELDEN VAN GEZAMENLIJK OVERLEG BIJ BIJEN. 353 
Als voorbeeld van een gezamenlijk overleg, deel ik een proef mede, 
die ik meer dan eens nam. Plakt men aan reepjes raat van bijen- 
was (voorbouw) stukjes draad, om ze in de raampjes van den korf 
te kunnen plaatsen, dan hechten de bijen de verschillende reepen 
aaneen en bouwen op de basis der cellen, welke kunstmatig in 
de kunstraat is ingedrukt, de raat verder op. Is dit werk afgeloopen, 
dan oordeelt de bevolking, dat de stukjes draad niet in den korf 
kunnen blijven, en aan een afdeeling werksters »de schooninaakstersc( 
wordt klaarblijkelijk opgedragen de eindjes draad uit den korf te 
verwijderen; maar omdat hun kaken voor dit werkje niet sterk 
genoeg zijn, hebben de bijen eenige dagen noodig om die stukjes 
los te krijgen; ze doen dit, door aan beide uiteinden van het draadje 
zachtjes en aanhoudend te knabbelen. Is het eindelijk los, dan valt 
het op den bodem van den korf; vijf of zes ))Schoonmaakstersc( 
trekken het weg en sleepen het tot vlak bij den uitgang van het 
vlieggat, gaan op onderling gelijke afstanden van elkaar staan, 
pakken den draad met haar kaken op en, zonder dat is na te gaan 
wie de x»chef(( is, of wie daartoe het sein geeft, vliegen ze tegelijk 
op, brengen den draad eenige meters buiten de woning, laten hun 
last tegelijk los en keeren terug, om opnieuw aan het werk te gaan. 
Een nog sprekender proef, die voor een gemeenschappelijk na- 
denken getuigt, nam ik met behulp van een stukje suiker. Op een 
donker maar open plekje, of in een gedeelte van mijn tuin waar 
nimmer bijen kwamen, plaatste ik op een tafeltje een paar klontjes 
suiker. Na verloop van een poosje — bij andere proeven duurde het 
iets langer — ontdekten eenige bijen, die op ))verkenning(( uit 
waren, de suiker. Klaarblijkelijk proefden ze, dat het iets van hun 
gading was, maar van de suiker korreltjes af te bijten, dat ging niet. 
Ik bestrooide ze met poeder en kon dus nagaan dat het dezelfde 
bijen waren, die onophoudelijk van de suiker naar den korf en om- 
gekeerd vlogen. Na een uur of twee kwamen de gemerkte bijen — 
en nu in gezelschap van anderen — terug, maar niet rechtstreeks van 
den korf, neen, van hun drinkbakje, waar ze hadden gedronken. 
Door hun krop in te trekken, besproeiden ze de suiker met water, 
die daardoor een stroperige massa werd. Eerst toen de suiker vol- 
doende was opgelost, vulden ze er hunne maag mede en keerden, zdö 
beladen, naar hun woning terug. De bijen hebben dus drie tochten 
moeten maken, 1^. van den korf naar het bakje, om water te halen, 
2*^. van het bakje naar de suiker om haar te bevochtigen, en 3^. 
van de suiker naar den korf. 
Ten slotte zal ik nog een proef vermelden, die bewees hoe men een 
