354 EENIGE VOORBEELDEN VAN GEZAMENLIJK OVERLEG BIJ BIJEN. 
bijenvolk kan foppen, door het als ’t ware een valschen redeneertrant 
te laten volgen. Ik had n.1. eenige bladeren met suikerstroop besmeerd, 
die er als honig uitzag, en dagelijks kwamen de bijen de stroop, die ik 
steeds ververschte, inzamelen. Op zekeren dag verving ik de stroop 
door ongepijnden honig. De bijen, door die verwisseling verrast, on- 
derzochten den honig, proefden er van, keerden naar hun korf terug, 
vlogen onophoudelijk af en aan en kwamen op een gegeven oogenblik 
met eenige anderen op den honig aanvliegen, dien ik steeds vernieuwde. 
Een uur later kwamen eensklaps een massa bijen van denzelfden 
korf aanzetten en vlogen onrustig en dreigend naar de plek waar 
de honig was. Ik was verplicht mij voor hun steken in veiligheid 
te stellen, en toen ik, met een bijensluier over mijn hoofd, terug- 
keerde, zag ik zwermen bijen, die woedend overal aan het zoeken 
waren; door alle openingen drongen ze in een loods, ja zelfs tot in 
den kelder van mijn huis, binnen, alsof ze iets zochten wat ze maar 
niet konden vinden. Na verloop van een drie kwartier keerden kalmte 
en orde terug. 
Wat was er gebeurd? 
Dit werd mij eerst duidelijk, toen ik later de proef herhaalde en 
den korf van nabij waarnam. 
In de natuur vindt men geen anderen natuurhonig dan in bijen- 
korven en in de nesten der vliesvleugeligen. De bijen kunnen honig 
door zijn eigenaardig dierlijke lucht gemakkelijk van suikerstroop 
herkennen. De honig, die door de bijen naar den korf werd gebracht, 
heeft bij het overige volk het vermoeden kunnen doen ontstaan, dat hij 
afkomstig was óf van een moederloozen óf van een slechten korf. Ze 
besloten daarom dien korf te beoorlogen. Op het bij de ijmkers 
welbekende sein voor den rooftocht vloog eensklaps een massa 
bijen' uit, om den korf te plunderen; en omdat ik den voorraad honig 
niet meer had aangevuld, vonden ze op de aangeduide plaats niets. 
Zij zochten links en rechts, en toen ze tot de ontdekking kwamen, 
dat er geen korf te bevechten viel, keerden ze ten slotte naar haar 
eigen woning terug. 
Deze feiten, welke ik nog met andere zou kunnen aanvullen, 
bewijzen voldoende, dat vatbaarheid van begrip der bijen gemeen- 
schappelijke eigenschap is, en dat ieder nieuw besluit een zeke- 
ren tijd van voorbereiding eischt, voor en aleer het door allen 
wordt aanvaard, ’t Is alsof het intellect van een bijenvolk in één 
enkel levend schepsel is vereenzelvigd, waarvan de bijen slechts een 
voortdurend vernieuwend bestanddeel uitmaken, één levend wezen, 
waarvan — indien men deze vergelijking eens mag gebruiken — het 
