358 
BOEKBEOORDEELING. 
Stof toestaat, dat zij een grooter volume inneemt. Hiervoor is noodig, 
dat de opgeloste stof zich in een grooter volume van het oplosmiddel 
verspreidt. De scheidingswand zou zich dus ongehinderd door het 
oplosmiddel moeten kunnen bewegen, d. w. z. dit doorlaten, zonder 
echter de opgei oste stof te laten doorgaans. Zulke wanden zijn dan 
de halfdoorlatende wanden. 
>)De ervaring heeft geleerd, dat de drukken, die zulke halfdoorla- 
tende wanden tusschen oplossingen van verschillende concentraties 
ervaren, geheel aan dezelfde wetten onderworpen zijn als de gasdrukken. 
Men noemt deze oplosdrukken tegen halfdoorlatende wanden 
drukken. (( »Halfdoorlatende wanden spelen dus ten opzichte van 
opgeloste stoffen dezelfde rol als de vaste wanden ten opzichte van 
de gassen. (( Bij deze verklaring zou men geneigd zijn te vragen of de 
analogie niet te ver gedreven wordt, wanneer men de voorstelling geeft, 
dat de opgeloste stofmoleculen een drukking uitoefenen tegen den 
halfdoorlatenden wand op dezelfde wijze als gasmoleculen tegen den 
wand van het vat, waarin zij besloten zijn. Het verschijnsel van de 
osmotische drukking kan men zich toch ook anders voorstellen. De 
halfdoorlatende wand bevat kanaaltjes, die de moleculen van het 
oplosmiddel doorlaten, maar niet die van de opgeloste stof. Door deze 
kanaaltjes bewegen zich derhalve moleculen van het oplosmiddel in 
beide richtingen, maar niet in dezelfde mate. Door de aantrekking 
tusschen de moleculen der opgeloste stof en die van het oplosmiddel, 
zal de strooming van de laatste moleculen in de richting naar de 
oplossing een sterkere zijn dan de omgekeerde. Dientengevolge dringep 
steeds meer moleculen van het oplosmiddel in de oplossing, en als 
deze zich in een gesloten vat met een manometer bevindt, dan zal 
men de drukking in dat vat zien toenemen. De vermeerdering van 
de drukking in het vat zal echter het toestroomen der moleculen van 
het oplosmiddel vertragen, en eindelijk zal de drukking constant worden, 
als namelijk de verhoogde drukking in het met de oplossing gevulde 
vat veroorzaakt heeft, dat de strooming naar binnen en naar buiten 
gelijken tred houden. Hierbij veronderstellen wij, dat de temperatuur 
constant gehouden wordt. Naar deze voorstelling is het ook duidelijk, 
dat de osmotische drukking toeneemt met het aantal moleculen der 
opgeloste stof in de ruimte-eenheid, want dit aantal bepaalt toch de 
aantrekking, die uitgeoefend wordt op de moleculen van het oplos- 
middel. Overigens geven wij gaarne toe, dat het mechanisme van het 
ontstaan der osmotische drukking in zekeren zin niet ter zake doet. 
De opvatting namelijk van Van ’t Hoef, dat de osmotische druk- 
