OVER dp:n donder en 
zijn, die men lieeft waargenomen tusschen een bliksemstraal en den 
daai'bij behoorenden donderslag. 
»De beroemde wiskundige Lambert geloofde niet, wat het 
maximum betreft, dat de tijdsruimten tusschen het licht en den 
slag 40 seconden te boven gingen; maar ten tijde dat hij deze mee- 
ning verkondigde, kon hij in de te Petersburg gepubliceerde Mémoires 
van DE L’Isle gegevens hebben gevonden, aanzienlijk boven de grens, 
die hij aannam. De waarnemingen te Parijs op 2 Mei 1712 gaven 
42, 48 en 48 seconden . 
Die van 6 Juni d.a.v. 
47, 48, 48 en 49 seconden. 
Uit eene waarneming van 30 April leidde men af de enorme tijds- 
ruimte van 72 seconden. 
In de waarnemingen van Chappe, te Tobolsk verricht in 1761, 
haal ik van 2 Juli de getallen aan: 
42, 45 en 47 seconden. 
Den 10^^^^ van dezelfde maand vind ik 
46 seconden. <( 
Men ziet hieruit, dat Arago deze vraag grondig bestudeerd heelt 
en over uitvoerige gegevens heeft kunnen beschikken, waaruit echter 
geen grootere afstand dan 49 x 333 M. = 16.3 K.M. kan worden 
afgeleid en dat hij 72 seconden tijdsruimte tusschen licht en slag enorm 
noemt. Uit deze laatste waarneming zou een afstand van 24 K.M. volgen. 
J. Hann haalt waarnemingen aan van Stanhope Eyre, die wij 
ter aangehaalde plaatse niet konden vinden. ^ Deze waarnemer zou 
eens 90 seconden tusschen licht en slag hebben geobserveerd; doch 
hier was sprake van geluid veroorzaakt door een uiteenspringend 
meteoor. Het komt ons voor dat Hann hier abusief geciteerd heeft, 
want ter aangehaalde plaatse wordt uitdrukkelijk betoogd, dat geen 
onweêr voorgekomen was. 
A. Gockel' zegt: »meer dan 75 secunden verstrijken nooit tusschen 
bliksem en donder.(r 
H. Moiin behandelt het vraagstuk, hoe ver de donder hoorbaar kan 
zijn, theoretisch en het is wel de moeite waard hier weèr te geven 
hetgeen hij daarover schrijft. 
De afstand, waarop de donder hoorbaar kan zijn, hangt af van do 
wijze waarop temperatuur en vochtigheid van beneden naar boven 
af- of toenemen. Neemt men voor ons geval aan dat de donder de- 
9 J^cis Wetter, 1897, S 267. 
') A. Gockel. Das Gewitte)'^ S. 80. 
2) Grundzüge der Meteorologie, 5e Aufl., S. 371. 
