DEN AFSTAND WAAROP HI.I HOOP DAAR IS. 
365 
pjeluidsbron is, die haar zetel in S (zie figuur) heeft, terwijl EE’ de 
aardoppervlakte voorstelt. 
Wanneer de geluidsbron S aan alle zyden omgeven M^as door lucht 
van dezelfde temperatuur en vochtigheid, zouden de geluidsgolven 
zich ook naar alle zijden met gelijke snelheid voortplanten. In 
werkelijkheid wordt aan die voorwaarden van gelijkmatigheid van 
temperatuur en vochtigheid van de lucht niet voldaan, maar vindt 
men in het algemeen een vermindering van temperatuur en vochtig- 
heid naarmate men hooger in den dampkring komt. Daar nu de 
voortplantingssnelheid van het geluid in de lucht grooter is naar- 
mate de temperatuur en de vochtigheid grooter zijn, zal het geluid 
zich niet met dezelfde snelheid in alle idchtingen uitbreiden. Na 
verloop van zekeren tijd, stel b.v. 3 secunden, hebben de geluids- 
golven zich van S naar aa’ voortgeplant maar, omdat de 
temperatuur ^ bij den grond hooger ondersteld is dan op eenige 
hoogte boven den grond, ligt a dichter bij S dan a'. Na 6 seconden 
a h c d € 
heeft het geluid de lijn hh\ bereikt, na 9 seconden cc', na 1 2 seconden 
dd\ enz., maar omdat het geluid zich in de onderste luchtlagen het 
snelst voortplant en bij toenemende hoogte langzamer, zullen de lijnen 
aa\ bb\ ... ee\ff, enz. hoe langer hoe meer een schuinen stand ten 
opzichte van het aardoppervlak krijgen. De onderste deelen van die 
lijnen zijn dus eerst ten opzichte van de voortplantingsrichting voor- 
overhellend, nemen langzamerhand een loodrechten stand aan, om 
dan over te gaan in een achteroverhellenden stand. Daar nu de z.g. 
geluidsstraal loodrecht staat op het vlak waarin de gelijktijdige ge- 
luidsgolven zich bewegen, zal iedere geluidsstraal een kromme zijn, 
die haar convexe zijde naar boven heeft gekeerd zooals in de figuur 
door de lijnen Sa, Sc, S/^, enz. wordt voorgesteld. Het geluid plant 
9 En de vochtigheid van de lucht, die we echter eenvoudigheidshalve 
niet verder noemen zullen. 
