DEN AFSTAND WAAROP HIJ HOORI3AAR IS. 
367 
ZOO ver hoorbaar als het oor van den waarnemer het geluid nog kan 
onderscheiden. Een geluidschaduw is er dan niet. 
Maar ook de snelheid van den wind heeft invloed op den afstand 
waarop de donder hoorbaar is. 
De voortplantingssnelheid van het geluid neemt toe als de lucht 
zich met grootere snelheid beweegt, doch natuurlijk alleen in de 
1 ‘ichting waarin zich de lucht beweegt. Het geluid zal dus een zelfden 
afstand in korter tijd afleggen in een luchtlaag, die zich met grooter 
snelheid voortbeweegt, dan in een met kleinere snelheid zich be- 
wegenden. Wanneer nu de windsnelheid op grootere hoogte grooter 
is dan bij den grond, zullen de geluidsstralen naar de aardopper- 
vlakte gekromd zijn en zal onder deze omstandigheden het geluid 
ook op grootere afstanden hoorbaar kunnen zijn. Zoo zal men dan 
een onweêr benedenwinds veel verder kunnen hooren. Daarentegen 
zal de donder bovenwinds van het onweêr niet zoo ver gehoord 
worden; doch daarbij moeten wij ook in aanmerking nemen dat het 
geluid zich tegen den wind in niet op groote afstanden waarneem- 
baar kan maken, omdat in geval de windsnelheid op grootere hoogten 
grooter is dan bij den grond, de geluidstralen opwaarts gekromd 
zijn, waarbij dan reeds op kleinen afstand van de onweersbui een 
geluidschaduw kan ontstaan. De afstand waarop de donder hoorbaar 
is hangt dus af van de verdeeling van temperatuur en vochtigheid 
in verticale richting en van de snelheid van voortbeweging der lucht- 
lagen op verschillende hoogten. Er kunnen nu gunstige omstandig- 
heden optreden voor de hoorbaarheid van den donder op grooten 
afstand, welke dan zijn temperatuur- en vochtigheidstoename van 
beneden naar boven en grootere windsnelheid in hoogere luchtlagen 
dan bij de aardoppervlakte. Daar nu juist temperatuurstoename 
naar boven toe het ontstaan van onweders tegenwerkt, zal het ook 
maar zelden voorkomen, dat de drie factoren, die den donder op 
verren afstand hoorbaar maken, gelijktijdig met onweders optreden 
en daaraan moet worden toegeschreven dat zoo uiterst zelden het 
zoo krachtige dondergerommel op afstanden grooter dan 20 K.M. 
wordt gehoord. Wordt het op veel grooteren afstand gehoord, dan 
duidt dit op bijzondere omstandigheden en kan dit verschijnsel zeer 
leerzaam zijn met betrekking tot bijzondere atmosferische toestanden. 
Hiervan willen wij tot slot een voorbeeld aanhalen, door schrijver 
dezes waargenomen en vroeger in het kort beschreven ongeveer 
als volgt : 
^)Den 23sten Jqü I 899 Pep ik des avonds te ruim half tien met 
9 Zie: Nederl. Tijdschr. v. Meteorologie^ Ie Jaarg. 
