DEN AFSTAND WAAROP HIJ HOORBAAR IS. 
360 
<lat het beschreven geval tot de uitzonderingen behoort, hetgeen de 
genoemde mogelijkheid echter niet uitsluit. Wij zullen moeten aan- 
nemen, dat dit geval mogelijk was tengevolge van zeer bijzondeie, 
vooi’ de voortplanting van het geluid op verren afstand gunstige 
atmosferische omstandigheden. Wanneer de zetel van het onweêr op 
ongewoon groote hoogte lag en daarbij luchtbeweging en temperatuurs- 
verdeeling in verticale richting aan den geluidsstraal een naar beneden 
gerichte kromming gaven, kunnen wij een zoo verre voortplanting 
van het geluid nog wel aannemen. Het was bladstil geworden, docli 
mogelijk heerschte er op groote hoogten sterke luchtbeweging uit 
de richting van het onweêr, waardoor reeds een naar beneden ge- 
kromde geluidsstraal mogelijk en waarschijnlijk was. Temperatuui- 
toename naar boven toe was mede niet onmogelijk. Zoodra echter 
naar beneden gerichte geluidsstralen voorkomen, is de afstand, waarop 
de donder gehoord kan worden, nog maar alleen begrensd door de 
gehoorscherpte van den waarnemer, waarvan dus in dit geval veel 
afhing. Het buitengewone van het geval kan echter ook daarin ge- 
legen zijn, dat, in tegenstelling met verreweg de meeste gevallen, 
de geluidsstraal naar beneden gekromd was. Echter valt daaromtrent 
niets met zekerheid te zeggen . Onderzoekingen op dit gebied zijn 
zeldzaam, w'aarnemingen omtrent de hoorverheid van den donder 
uiterst schaarsch. zoodat het materiaal ontbreekt vooj’ onderzoek naar 
den mogelijken afstand, waarop de donder gehoord kan worden. 
Indien wij met dit kleine opstel mogen bereiken dat meerdere 
belangstelling voor een onderzoek in die richting werd opgewekt, 
dan achten wij onze moeite ruim beloond en ons doel bereikt. 
’s-Gravenhage, September 1907. 
