62 
WEl’ENSCHAPPFLIJK BIJBLAD. 
houdend. Het laatstgenoemde is hoofdproduct, geeft 7,1 pCt. asch 
(MgO) is kristalliseerbaar, e. a. zijn zouten en werd met dezelfde eigen- 
schappen gewonnen uit het chlorophyl van kryptogamen (z. a. musci, 
filicineae, equisetinae^ en phanerogamen (o.a. gramineae, urticaceae, 
saxifraginae). Uit tal van analysen berekent M. als de waarschijnlijkste 
formule: C 33 H 34 O 4 N 4 Mg. Het C- en H-gehalte zou iets grooter of 
iets kleiner kunnen zijn, b.v. C33 H3g, C32 H 34 of C34 Hag. 
Deze formule brengt het in nauwe betrekking tot haematine, waarvoor 
W. C 34 H 35 O 4 ^4 Fe aanneemt. Niet onmogelijk dat beide stoffen hetzelfde 
koolstof-geraamte bevatten. Naar men weet, zijn reeds vroeger herhaal- 
delijk analogieën opgemerkt tusschen bloedkleurstof en bladgroen, of 
althans tusschen derivaten daarvan. W. merkt daarbij op dat het leven 
der chlorophyl-houdende planten in hoofdzaak synthetisch is en dat 
de COj-assimilatie wel te wijten kan zijn aan het Mg-gehalte van het 
chlorophyl, daarbij herinnerende aan de bekende synthesen van Grignard 
met magnesium-poeder als uitgangspunt. Daartegenover staan de hoofd- 
zakelijk analytische levensprocessen in het dierenrijk, waarvoor het 
ijzer uit de bloedkleurstof een hoofdagens is. 
Ten slotte zij nog opgemerkt dat W. in chlorophyl (opzettelijk nauw- 
keurig nagegaan bij chlorophyl uit brandnetels en grassen) nooit phos- 
phorus kon aantonnen, tenzij dan als verontreiniging, en dat dus de 
hypothese van Hoppe-Seyler en Stoklasa, als zou chlorophyl een 
lecithine of lecithine-verbinding zijn, verwerpelijk is. 
{Chem.-Zentr. BI. 1907: I 267, 273, II 910, 1079, 1908: I, 957 en 1277.) 
R. S, TJ. M. • 
PLANTKUNDE. 
De kalmoes-wortel, Acorus Calamus, is bij ons zeer bekend om zijn 
algemeenheid in verband met het verschijnsel dat hij nooit zaad voort- 
brengt. Die algemeenheid is echter een gevolg der cultuur; overal is 
de plant uit de culturen ontsnapt en heeft zij zich door hare wortel- 
stokken zoo geweldig vermenigvuldigd. 
Omstreeks het midden der 16de eeuw werd zij van Klein- Azië uit in 
Europa ingevoerd, en wel ongeveer tegelijkertijd naar verschillende landen 
en streken. In Klein-Azië was zij sinds oude tijden in cultuur en ook 
hier kent men slechts de steriele variëteit. Deze komt op het HiiUalaya 
gebergte in het wild voor. Een andere variëteit, die wel zaden rijpt, 
groeit in Zuid-China en Achter-Indië ; exemplaren met rijpe zaden van 
die streken worden in verschillende herbariën in Europa bewaard, doch 
in botanische tuinen of in de cultuur kent men dezen vruchtbaren 
vorm niet. 
