WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
83 
Tabel II 
Stof 
bewerking 
dichth. 
soortel. 
warmte 
ven 
in dichth. 
schil 
in soort. w. 
gegoten 
21.1296 
0.03168 
+ 0.2133 
—0.00034 
Platina III 
tot 2 mM. gehamerd 
21.3429 
0.03134 
— 0.0367 
-fO. 00016 
totO,5niM. getrokken 
21.3062 
0.03150 
Platina II 
gegoten 
21.4802 
0.03118 
-0.1170 
-1-0.00027 
30 min. wit gegloeid 
21.3632 
0.03145 
Nikkel III 
uitgegloeid 
8.8442 
0.1057 
tot 2 mM. gehamerd 
8.8404 
niet be- 
paald *) 
1 
0.0233 
+ 0.0011 
tot 0,36 mM. getrokk . 
8.8209 
0.1068 
1 
*) Omdat geen verandering te verwachten was. 
Men ziet hieruit dat beide metalen aan den regel van Kicharz vol- 
doen, dat namelijk een bewerking, die de dichtheid van het metaal ver- 
meerdert, de soortelijke warmte kleiner maakt, en omgekeerd. 
Bij nikkel is de soortelijke warmte in sterkere mate afhankelijk van 
de dichtheid dan bij platina. 
Van beide metalen is de soortelijke warmte veranderlijk met de tempe- 
ratuur en deze veranderlijkheid is ook het grootst voor nikkel. Schlett 
heeft ook hieromtrent nieuwe metingen verricht en hij vond deze uit- 
komsten. 
Voor platina is tusschen 0*^ — 100® de gemiddelde soortelijke warmte 
Cm = 0.030595 + 0.0000141 t of voor deVare soortelijke warmte bij t®: 
Ct -= 0.030595 + 0.0000282 t. 
Tusschen 0® — 300® voldoet niet meer een lineaire vergelijking. Dan 
is Ct = 0.030456 -h 0.00002972 t -0.0000000561 t^. 
Voor nikkel is van 0® — 300® 
Cm = 0.10280 + 0.00004704 t 
Ct = 0.10280 -f- 0.0000941 t. 
Door de verhitting is het metaal uitgezet en de dichtheid verminderd. 
Men kan nu vragen of de verandering in soortelijke warmte ook in dat geval 
alleen veroorzaakt is door de verandering in dichtheid. De berekening 
leert echter, dat de verandering der soortelijke warmte door de tempe- 
ratuur veel grooter is dan die door de volume-verandering. Hieruit volgt, 
dat voor deze metalen de soortelijke warmte een functie is van het atoom- 
volume en van de temperatuur. Bij platina, dat een grooter atoomvo- 
lume 9 (quotiënt van atoomgewicht en soortelijk gewicht) heeft dan 
nikkel (6), is de invloed van de temperatuur op de soortelijke warmte 
kleiner. B. 
