84 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
Over de uitzetting door de warmte en de soortelijke warmte 
der metalen. E. Grüneisen (Ann. der Physik (4) 26 p. 211). 
Iii de zelfde aflevering der Annalen der Physik, die het stuk van Schlett 
bevat, wordt een mededeeling van Grüneisen gegeven uit de „Physi- 
kalisch-Technische EeichsanstalP’. Het is een empirisch gevonden betrek- 
king tusschen den uitzettingscoëfficient van een metaal en zijn soortelijke 
warmte. 
Zij luidt : 
„Het quotiënt van den uitzetting scoefficient en de specifieke warmte van een 
metaal is ten naaste bij onafhankelijk van de temperatuurt 
Deze betrekking kan slechts bij een beperkt aantal metalen getoond 
worden, maar daaronder zijn er, wier uitzettingscoëfficienten in zeer ver- 
schillende mate met de temperatiuir veranderen. Daarom acht de schrijver 
het waarschijnlijk, dat de stelling meer algemeen is, hoewel hij daarvoor 
geen theoretische gronden kan aanvoeren. Dit quotiënt wordt bij verschil- 
lende temperaturen gegeven van devolgende metalen: aluminium, smeedijzer, 
nikkei, koper, palladium, zilver, iridium en platina. De gegevens zijn uit 
verschillende bronnen verkregen, die alle opgegeven worden. Als voor- 
beelden worden hier deopgaven van nikkel, koper en platina overgenomen. 
Uitzettingscoëff. = a. 
Nikkel. 
t 
o 
1 
0^ 
100<^ 
o 
o 
O 
co 
500*? 
a X 106 == 
10.1 
12.5 
14.0 
16 
16.8 
Cp - 
0.086 
0.104 
0.116 
0.14 
0.133 
^ X 10» = 
Op 
117 
120 
121 
114 
126 
Koper . 
t = 
1 
cc 
0 
0® 
100^ 
400° 
600° 
a X 10® = 
14.1 
16.1 
16.9 
19.3 
20.9 
Cp = 
0.081 
0.091 
0.094 
0.108 
0.115 
pï- X 10® = 
Op 
174 
177 
180 
179 
182 
Platina. 
t 
- 150° 
— 100° 
0° 
100° 
875° 
a X 10® = 
7.4 
7.9 
8.9 
9.2 
11.2 
Cp -- 
0.0275 
0.0295 
0.0318 
0.0332 
0.042 
269 
268 
280 
277 
267 
