WETENSCPIAPPELIJK BIJBLAD. 
85 
„Onafhankelijk van de temperatuur schijnt dit quotiënt slechts bij 
iridium en platina te zijn. 
Bij de andere metalen kan men een langzaam klimmen van het quo- 
tiënt met stijgende temperatuur opmerken. Dit wordt onregelmatig bij 
die temperatuurintervallen, waarbij moleculaire veranderingen optreden, 
hetgeen het geval is bij ijzer tusschen 500" — 300^, bij nikkel bij omstreeks 
300", en misschien bij aluminium, bij ongeveer 200^—300°. Boven 
deze temperaturen krijgt het quotiënt ^ weer zijn normale waarde. 
Meer bewijzen voor dezen regel kan de schrijver thans niet geven, want 
hoewel de verandering der specifieke warmte met de temperatuur nog voor 
vele andere metalen gemeten is, zoo ontbreken nog metingen van de 
uitzetting, die voldoende nauwkeurig zijn, om daaraan de verandering 
van den uitzettingscoëfficient met de temperatuur te ontleenen.” 
V oor de veranderlij kheid der soor telij ke warmte heeft Rich akz een oorzaak 
opgegeven. „Wanneer ten gevolge van een klein atoomgewicht en een 
klein atoomvolume de trillingsamplitudo van het atoom niet meer klein 
IS tegenover den gemiddelden afstand der atomen, dan hangt, zooals 
Richakz aantoont, de verhouding tusschen de gemiddelde kinetische en 
gemiddelde potentiëele energie van het atoom af van de grootte der 
amplitudo, dus van de temperatuur. Wanneer men dus, zooals gebrui- 
kelijk is, de gemiddelde kinetische energie evenredig stelt aan de 
absolute temperatuur, dan kan dit voor de potentiëele energie, dus ook voor 
den geheelen warmte-inhoud niet meer geschieden. De soortelijke warmte 
verandert dus met de temperatuur. Inderdaad leert de ervaring, dat 
deze verandering het grootst is, wanneer een klein atoomgewicht samen- 
valt met een klein atoomvolume.’’ 
Hoe de verandering is in de verhouding tusschen gemiddelde potentiëele 
en kinetische energie der atomen op den uitzettingscoëfficient kan men 
nog niet verklaren zonder bijzondere hypothesen. 
B. 
CHEMIE. 
Atoomgewicht van radium. — Naar vroeger is medegedeeld (Bij- 
blad, p. 4, van dezen jaargang) vond Mevr. Curie hiervoor in 1902; 
225 en in 1907, toen zij over meer en beter gezuiverd materiaal be- 
schikte: 226.2. 
De bepaling is thans herhaald, in hoofdzaak volgens dezelfde methode 
(weging van het chloorzilver, dat uit een bekende hoeveelheid chloor- 
radium verkregen wordt) door T. E. Thorpe. Hij vond in drie bepa- 
