4 
KUHL EN VAN HASSELT. 
Het is duidelijk, dat onder zulk een koloniaal regime de weten- 
schap niet bloeien wilde. Eerst omstreeks 1800 kwam er eenige 
verandering en kreeg Ned. Indië een zwakken weerschijn te zien van 
wat er toen aan den Europeeschen horizon lichtte. In 1802 kreeg 
het Bataviaasch Genootschap den kundigen natuuronderzoeker horsfjeld 
tot zyne beschikking. De destijds ontwakende liefde tot natuurkennis , tot 
proefondervindelijk waarnemen, liet zich ook niet onbetuigd ten opzichte 
van het koloniaal onderzoek. Daartoe werd vooral de stoot gegeven door 
de in zwang komende reizen om de wereld — geen reizen in tachtig dagen, 
maar echte , degelijke , langzame , natuurhistorische wereldomzeilin- 
gen , waarbij onderzoekingen aangaande land en volk op den voor- 
grond stonden en met grooten ernst werden verricht. Tot de alge- 
meene natuurkennis, tot de eerste inventarisatie van vreemde 
werelddeelen en van onbekende zeeën , hebben die expeditiën , wier 
reisverhalen^ en wetenschappelijke uitgaven tot de schatten der 
bibliotheken behooren , zéér veel bijgedragen. Een der laatste is de 
beroemde Challenger-expeditie geweest, van 1872 — 76. Thans, in 
het tegenwoordig stadium onzer natuurkennis, moeten terecht de 
reizen om de aarde plaats maken voor detail-tochten , die een veel 
kleiner gebied dan het wereldrond willen doorzoeken , met de ver- 
fijnde hulpmiddelen welke de huidige wetenschap en techniek aan de 
hand doen. Ik behoef slechts den naam »Siboga-expeditie” te noemen, 
om een voor ons nationaal gevoel zeer streelend voorbeeld te geven 
eener dergelijke natuurhistorische scheepstocht tip to date. 
In het jaar 1800 dan , deed op hare reis om de wereld de 
Fransche korvet Le Géographe ook Ned. Indië aan en liet op Timor 
achter den natuuronderzoeker leschenault de la tour, die daar 
wegens ziekte de reis moest staken. Hij herstelde , trok aan den 
arbeid en zond allengs , niet alleen van ’t eiland Timor doch later 
ook van Java, zeer rijke verzamelingen naturaliën, vooral zoologica, naar 
CLViER te Parijs, terwijl hij ook een belangrijk herbarium bijeenbracht. 
Ongetwijfeld heeft het feit , dat het Fransche museum op die wijze 
al vroeg in ’t bezit kwam van allerlei zeldzame Nederlandsch-Indische 
zaken , die in hooge mate de belangstelling van de geleerde wereld 
gaande maakten , hier te lande tot navolging geprikkeld , en aanlei- 
Zie o.a. het hoofdstuk Prisoners of State at Boeroe Bodor ^ in E. R, Scidmore’s aardig 
reisverhaal uit den jare 1897, handelend over »the useless vexatious of the Dutch toe- 
lating-kaart system.” 
