ROODE SCHEMERTNGSBUNDELS. 
29 
Het zou thans nog wel wat gewaagd zijn als algemeenen regel 
aan te nemen , dat de bundels zich duidelijker vertoonen , wanneer 
zij ook tegenover de zon zichtbaar zijn geweest. Iets anders is het 
om te zeggen, dat de bundels te duidelgker zyn naarmate zij langer 
duren. Dit behoeft ook geenszins te blijken uit een reeks van waar- 
nemingen ; want het ligt in de natuur van het verschijnsel, dat het 
bij grootere intensiteit langer moet duren dan bij geringe intensiteit. 
Immers het normale verloop is, dat zij van het oogenblik van ver- 
schijning af, tot op het oogenblik, waarop zij hun maximum-intensiteit 
bereiken , hoe langer hoe duidelijker worden en na dat laatste oogen- 
blik weer gaandeweg verbleeken. Hoe geringer hunne lichtkracht is, 
des te later moeten zij zichtbaar worden en des te eerder verdwijnen 
voor het oog. Als regel geldt daarom, dat men bij de bewerking der 
waarnemingen alleen rekening moet houden met het oogenblik van 
de maximum-intensiteit, wanneer men b. v. uitrekent hoeveel minuten 
na zonsondergang het verschijnsel optreedt. Het maximum wordt be- 
reikt op het oogenblik, dat midden tusschen de tijdstippen van ver- 
schijning en verdwijning gelegen is. 
Bij de waarnemingen blijkt het zeer lastig om de sterkte van het 
verschpnsel nauwkeurig genoeg aan te geven. Waarnemers met zwak- 
kere oogen of zij , die het verschijnsel niet geregeld waarnemen, zien 
er niets van , als een meer geoefend waarnemer of iemand met goede 
oogen zeer duidelijke bundels ziet. De eenige wijze om de sterkte 
aan te geven is dan ook, dat men de intensiteit met enkele woorden 
omschrijft en haar vergelijkt met een bijzonder geval , waarin men 
b.v. zeer duidelijke bundels gezien heeft. Een zekere mate van wille- 
keur zal daarbij echter altijd blijven heerschen. 
DE TIJDEN, WAAROP DE ROODE SCHEMERINGSBUNDELS ZICHTBAAR ZIJN. 
Zonder dat zulks nog door cijfers behoeft te worden aangetoond , 
wordt het reeds na één jaar van waarnemingen duidelijk, dat twee- 
maal in een jaar de roode bundels veelvuldiger voorkomen dan in 
twee andere jaargetijden. Terwijl men in Juli en in September het 
verschijnsel vele malen kan waarnemen , ziet men het hoogst zelden 
in Mei en October. Nadat bijna ieder jaar de maand Mei voorbij 
gaat zonder dat het verschijnsel zich vertoont , kan men in Juni 
reeds enkele malen de roode bundels waarnemen , waarna zij tot aan 
het einde van September vrij dikwijls voorkomen. Aan het einde van 
September schijnen ook de omstandigheden , waaronder de bundels 
