30 
ROODE SCHEMERINGSBUNDELS. 
iïevormd en gezien kunnen worden , vrij plotseling uit te blijven ; 
althans in October ziet men zelfs op heldere avonden geen roode 
scbemeringsbundels meer. In November komen zij weêr enkele malen 
voor en daarna vertoonen zij zich ook gedurende de wintermaanden 
van tijd tot tijd , om weêr tegen Mei te verdwijnen. Evenzoo gaat het 
met de bundels tegenover de zon , die hoofdzakelijk in den zomer 
voorkomen. 
Het jaar kan dus gescheiden worden in twee perioden, een van 4 
maanden (zomerperiode) en een van 6 maanden (winterperiode) , 
waarin de bundels zich meermalen vertoonen. Beide perioden zijn van 
elkaar gescheiden door een maand , waarin men de bundels niet ziet. 
De zomerperiode is de voornaamste. 
Niet alleen in veelvuldigheid van optreden der roode schemeririgs- 
bundels onderscheiden zich beide perioden. Twee merkwaardige feiten 
zijn aan het licht gekomen , die nog een wezenlijk verschil tusschen 
de zomer- en winterperiode aantoonen. 
In de eerste plaats is het gebleken , dat het verschijnsel in de 
zomermaanden langer duurt dan in de wintermaanden en wel onge- 
veer anderhalf maal zoo lang. Terwijl in de eerstgenoemde periode 
de bundels zich gemiddeld 10 minuten lang vertoonen , ziet men ze 
in den winter slechts gemiddeld 7 minuten lang. 
In de tweede plaats is het duidelijk geworden, dat de bundels in 
de zomermaanden ongeveer 5 minuten korter na zonsondergang ver- 
schijnen dan in den winter. In Januari valt het midden van het 
verschijnsel gemiddeld 40 minuten na zonsondergang , in December 
37 minuten, in Augustus slechts 26 minuten. Nog vroeger versche- 
nen zp in April, nl. 20 minuten na zonsondergang. 
Dit is een feit , waarmede men bp het waarnemen van roode 
scbemeringsbundels rekening moet houden. Wie in de zomermaanden 
begonnen is om het verschijnsel geregeld te observeeren, zal, 
wanneer hij in Januari er op uit gaat om de bundels te zien , een 
half uur na zonsondergang neiging gevoelen de waarneming te staken , 
meenende dat het verschijnsel wel niet meer zal komen. Toch raag 
men de waarneming nog niet af breken, want tot zelfs 50 minuten 
na zonsondergang kan het verschijnsel nog beginnen. Daarentegen 
moet men in den zomer reeds bij zonsondergang de waarnemingen 
aanvangen ; want in dien tijd kan het gebeuren , dat de roode sche- 
meringsbundels reeds kort na zonsondergang optreden en met het 
oog op de bundels tegenover de zon is dat bepaald noodig. 
