OVER DE KLEINSTE STOFDEELTJES. 
49 
Heb ik u tot dusverre eenige verschijnselen getoond waaruit wij 
konden afleiden , dat eene molecule der beschouwde stof kleiner 
moest zijn dan een bepaald bedrag, zoo kan ik u nu de tegenover- 
gestelde grens doen kennen uit de volgende beschouwingen , die ik 
aan william Thomson (Lord kelvin) ontleen. 
Ik heb hier eene staaf uit twee aaneengesoldeerde metalen , zink 
en koper , bestaande. Het zal u bekend zijn , dat bij aanraking van 
twee verschillende stoffen eene electrische werking plaats heeft. De 
beide stoffen worden daardoor tegengesteld electrisch. Het zink wordt 
positief, het koper negatief. 
Dit feit is ontdekt door volta, nu omstreeks 100 jaren geleden 
Ik zal het u toonen op dezelfde wijze als volta. Daarvoor gebruik 
ik de door hem uitgevonden electroscoop , met de condensatorplaten. 
Ik heb de plaat aangeraakt met het koper, daarom moeten de 
goudblaadjes door negatieve electriciteit uitwijken. Dit blijkt door 
eene gewreven glazen staaf in de nabijheid te brengen , want zij 
doet de blaadjes samenvallen , terwijl eene ebonietstaaf ze doet 
uiteengaan. 
In de tweede plaats zal ik u dit toonen met den electrometer van 
THOMSON, waarmede ik tevens kan bewijzen, dat de werking onaf- 
hankelyk is van de grootte der aanrakingsplaats. 
Het electrische spannings- of potentiaalverschil van deze twee 
metalen is 0.75 volts. Stelt u zich nu voor, dat van deze twee 
metalen cirkelvormige schijfjes gemaakt worden van 1 cM^ opper- 
vlakte en dat wij ze op een kleinen afstand bijv. ^qq^qÖ 
elkaar plaatsen , terwijl wij zorgen dat er in één punt contact is 
door een fijn draadje of een fijn knopje. Wy kunnen dan in de eerste 
plaats gemakkelijk berekenen hoeveel electriciteit op elk der plaatjes 
is en in de tweede plaats met welke kracht zij elkaar aantrekken. 
Deze kracht bedraagt 2 gram. Naderen de plaatjes elkaar ^qq^q ( )q 
2 
cM. , dan wordt er een arbeid van centimetergram verricht. 
Plaats ik aan den anderen kant van het koperen plaatje weêr een 
zinken plaatje op gelijken afstand , dan wordt dit ook aangetrokken 
met de kracht van 2 gram en bij de nadering zal ook weer even- 
veel arbeid verricht worden. 
Bouwt men zoo eene batterij op van 50 001 zink en 50 000 koper- 
plaatjes, gescheiden door 100 000 tusschenruimten , elk plaatje en 
4 
