50 
OVER DE Kleinste stofdeeltjes. 
elke tusschenruimte Yqq^qq cM. dik , dan zal in deze batterij , als 
alle plaatjes elkaar ^ qq qqq cM. naderen , een arbeid van 2 centimeter- 
gram verricht worden. 
Het gewicht van deze battery zou 8 gram bedragen. Wanneer 
wij ons nu eens voorstellen , dat de geheele arbeid in warmte wordt 
omgezet , dan kunnen wij gemakkelijk berekenen hoeveel warmte 
hiervoor in de plaats komt en hoeveel de batterij daardoor in tem- 
peratuur zou rijzen. Dit zou zijn graad. 
Denken wij ons nu de plaatjes en de tusschenruimte 1000 maal 
dunner , dus j qq qqq oqq cM. , dan is gemakkelijk in te zien , dat de 
arbeid en dus ook de ontwikkelde warmte 1000 000 maal grooter 
wordt. De temperatuurverhooging bedraagt dan = 62°. 
Maar veronderstelt men de plaatjes nog 4 maal dunner , dan zou 
de arbeid nog 16 maal grooter worden en de temperatuurverhooging 
= 62° X 16 = 992°. Dit zou voldoende zijn om een mengsel van 
zink- en koperpoeder, als men het in een deel deed smelten, op 
eens geheel te zien samensmelten, waartoe meer dan genoeg warmte 
ontwikkeld zou worden , zooals men ook bij buskruit ziet , als men 
dit in een deel aansteekt. Bij het maken van geelkoper, door zink 
en koper samen te mengen , zien wij niets van eene groote warmte- 
ontwikkeling , het mengsel explodeert niet. Het is daarom niet waar- 
schijnlijk, dat de zink- en koperplaatjes de dikte van 0.1 pt pi ^ 
kunnen hebben , of met andere woorden dat de moleculen van koper 
0.1 pi p dik kunnen zijn. 
Een tweede methode ter verkrijging eener bovenste grens voor de 
grootte eener molecule, geeft het volgende verschpnsel. 
Wanneer wij eene zeepbel blazen , dan kunnen wij opmerken , dat 
de zeepbel weer in de buis terugtrekt, als wij haar onvoltooid laten. 
Hieruit blijkt, dat in het vlies eene zekere spanning bestaat,. die 
zoodanig werkt, dat zij de oppervlakte tracht te verkleinen. Blaast 
men dus de zeepbel op , dan kost dit arbeid. De grootte der opper- 
vlakte-spunning is bekend. Zij is voor zuiver water ongeveer 8 mg. m. M. 
^ 1 millioenste millimeter = 1 micromillimetev, wordt geschreven 
* Zie voor de berekening de hierachter gevoegde aanteekening. 
