52 
OVER DE KLEINSTE STOFDEELTJES. 
Verder bleek, dat de moleculen van zink, koper en water dikker 
moeten zijn dan 0.1 //ju. 
Deze grenzen liggen echter nog vrij ver uiteen. Eene meer nauw- 
keurige schatting levert ons de dynamische gastheorie. 
Deze theorie leert, dat gasmoleculen steeds in beweging zijn. 
De snelheid is bepaald door de massa der moleculen en hare tem- 
peratuur. Zoo is de gemiddelde snelheid eener waterstofmolecule bg 
0° C. 1698 M. , die van een luchtdeeltje 447 M. De botsing der gas- 
moleculen tegen de wanden van het vat , waarin zg besloten zijn , 
veroorzaakt de drukking tegen die wanden. 
Uit de groote samendrukbaarheid der gassen blijkt dat de molecu- 
len betrekkelgk groote ruimten tusschen zich vrij laten. 
Intusschen zullen zjj bij hare beweging toch telkens tegen elkaar 
aanbotsen. De gemiddelde afstand tusschen twee naburige moleculen 
bepaalt haar vrijen weg , dat is de gemiddelde lengte van den weg 
dien eene molecule tusschen twee botsingen aflegt. Men kan dien weg 
berekenen. 
Het eerst is dit gedaan door clausius. Het is een vraagstuk der 
kansrekening , waarvan de oplossing heel eenvoudig is , als men het 
probleem zoo mag stellen , dat er een zeker aantal gasmoleculen in 
eene gasmassa willen dringen, wier moleculen in rust zijn. 
Het resultaat van deze berekening is, dat die weg zich verhoudt 
tot den gemiddelden afstand van twee moleculen , als het zgvlak van 
een cubus , wiens zgde die afstand is , tot de doorsnede der molecule. ^ 
Veel moeilijker is het vraagstuk , wanneer men rekening houdt 
met de beweging der moleculen. Clausius loste het op voor het 
vereenvoudigde geval, dat de moleculen allen gelijke snelheid hadden. 
Men vindt dan , dat de vrije weg het deel is van hetgeen hg zijn 
zou tusschen de rustende moleculen. 
Zeer lastig wordt het vraagstuk , als men ook rekening wil houden 
met de verschillende waarden , die de snelheid der moleculen door 
de onderlinge botsingen kunnen hebben. Dit probleem is door oskar 
.. . 1 
EMiL MEIJER opgelost , Waarbij hg vond , dat de vrije weg is 
= 0.707 maal dien tusschen de rustende moleculen. 
Hiermede is echter nog slechts eene vergelijking met twee onbe- 
7(0^ = doorsnede der molecule. 
X 
= zijde van den cubus, L = 
J- 
mP’ 
L 
I 
2L 
7f(P 
