54 
OVER DE KLEINSTE STOFDEELTJES. 
grooter dan dat van water. De inhoud van het saamgeperste gas was 
0.0012 en voor lucht 0.0014 bij 15®. De samendrukbaarheid der 
lucht lag tusschen die van alcohol en aether in. 
Reken ik nu , dat hierby de uiterste grens van saraendrukking 
bereikt is , dat natuurlijk niet het geval is , dan kon ik met deze 
gegevens de groote der moleculen berekenen en vond ze dan zeker 
nog iets te groot. Ik vond op die wijze : 
2? 
Zuurstof 0.99 ^ Lucht 1.01 y. y. 
Dientengevolge zouden zich in één cM.^ atmosferische lucht 2.5 
trillioen moleculen bevinden. 
Meer nauwkeurig leerde van der waals ons de werkelijk door 
de stof ingenomen ruimte bij de gassen kennen uit de afwykingen 
welke zij toonen ten opzichte van de bekende wetten van boyle , 
betreffende hunne samendrukbaarheid , en die van gay lussac aan- 
gaande hunne uitzetbaarheid door de warmte. 
Hij vond daardoor: 
2p , ' 
waterstof 0,14 koolzuur 0.18 lucht 0.30 /x. 
De verhouding van deze getallen tot de vorige beantwoordt aan 
de verwachting. 
Hoe klein deze afmetingen zijn , ondenkbaar klein zyn zy niet. 
Nobert vervaardigde een rooster met 4000 lijnen op 1 mM. Met 
een goed microscoop kan men de tusschenruimten dezer lynen waar- 
nemen. Welnu, tusschen twee., zulke lijntjes passen ongeveer 800 
zuurstofmoleculen. Maar eene molecule organische stof kan 50 en 
meer atomen bevatten. Zij heeft dan zeker vier maal grootere mid- 
dellijn , "zoodat er dan nog slechts 200 van deze moleculen tusschen 
die lijnen kunnen vallen. Elk levend wezen bestaat minstens voor 
de helft uit water. Men kan derhalve zeggen , dat het kleinste onder 
het microscoop zichtbare levende wezen op zijne lengte niet meer 
dan 100 moleculen bevat. 
De methode van v. d. waals verschafte ook de gelegenheid het 
aantal moleculen, die in 1 cM^. gas bevat zijn, te berekenen. Voor 
lucht van 0® en bij den normalen barometerstand , bedraagt dit 
26 trillioen. 
Dit getal is zeer groot , grooter dan inen zich nog kan voor- 
stellen en dan moet men nog niet vergeten , dat amagat de lucht 
bijna tot van haren oorspronkelijken inhoud samenperste , 
