KUIIL EN VAN HASSELT. 
67 
die de Caladium’s en Ariim’s nabij komen en die wij alle zeer nauw- 
keurig hebben laten afteekenen : over het algemeen laten wij van 
alle soorten, die wy ontdekken , zooveel als mogelijk is , af beeldingen 
maken der bloemen en bevruchtingsdeelen. 
»Wij bezitten nu reeds 185 varens. De boomvarens leveren het 
schoonste gezicht op : men kan zich niets fraaiers voorstellen dan die 
20 — 60 voet hooge stammen, van welker toppen de honderdvoudig 
getakte bladen als struisvogel veeren afhangen. Wat de mossen betreft, 
vele rotsen zijn met deze bekleed en op de hoogte van 5000 voel 
vindt men al de boomen ook daarmede bedekt. Drie soorten van 
Marchantia hebben wij gevonden en laten afbeelden. Van fungi heb- 
ben wij zeer vele onderzocht en beschreven ; de warme luchtstreek 
levert zeer groote vormen op : Sphaeria’s hebben wp gevonden van 
6 — 10 duim lang, een Boletus van l^/^ voet in de breedte, een 
Thelephora van 8 duim breedte en 6 duim lengte. De kleuren zijn 
over het algemeen ook veel sterker: zoo hebben wp in onze ver- 
zameling een Boletus , die geheel scharlaken is. Zoo op dit oogen- 
blik komen wij van de beklimming des Pangerango’s terug. ... De 
vlijt der heeren keeltjes en van raalten kunnen wij niet genoeg 
prijzen ; eerstgenoemde heeft zich volkomen tot een teekenaar van 
natuurhistorische voorwerpen gevormd .... Niettegenstaande den groot- 
sten ijver en inspanning van alle krachten, is de rijkdom, vooral in de 
bergstreken, zóó groot, dat het niet mogelijk is, alles te omvatten 
en tot een einde te geraken 
Ik moet op dezen brief van kuhl onmiddellijk laten volgen een 
anderen brief, van van Hasselt, die op zeer droeve wijze dat alles 
aanvult : 
» Wanneer wp terugkomen van zulke vermoeiende tochten,” zoo 
schrijft VAN HASSELT, » waarop het lichaam in zulk een inspanning 
is geweest, vorderen onze verzamelingen eensklaps een tegenover- 
gestelde levenswijze en het lichaam gaat dus van de sterkste actie 
in de diepste rust over. Dikwijls ben ik voor deze verandering 
bevreesd geweest, dikwpls heb ik die vrees aan kuhl te kennen 
gegeven, die dit ook wel inzag, maar de menigte planten , gedurende 
zoo eene moeilijke reis verzameld, in orde te brengen , te beschrijven , 
te doen teekenen , verleidde ons tot zulk eene handelwijze, zou niet 
het verzamelde verloren gaan. Kuhl’s te arbeidzame geest was niet 
geschikt voor een land als Java, waar alles rust vordert; zijne uit- 
spanning was slechts verandering van arbeid ; uit ijver voor de 
