KUIIL EN VAN HASSELT. 
71 
van" een jong mensch van nog geen 25 jaren, die geene gerucht- 
makende rol in de wereld gespeeld heeft, het is te verklaren uit 
kuhl’s zeldzamen aanleg. »De wetenschappen hebben in hem een 
tweeden linnaeus verloren; toen hij naar Indië vertrok, bezat hij 
reeds die kundigheden , waarmede een humbolüt en een peuon van 
hunne reizen zijn teruggekeerd”, getuigde de gewoonlijk meer tot 
blaam dan tot lof geneigde prof. temminck. Niet anders luidde het 
oordeel van diens ambtgenoot tiedemann te Heidelberg : »met zulke 
Vorkenntnisse als KüHL, heeft nog nooit iemand eene natuurhistorische 
reis ondernomen.” 
De lijkrede, door prof. van swinüeren in het Groningsch genoot- 
schap uitgesproken , is later door hem tot eene , hier reeds herhaaldelijk 
geciteerde, levensschets van kuhl aangevuld. Zijn plan, kühl’s 
opera posthuma met eene meer uitvoerige biographie uit te geven , 
is niet tot verwezenlijking gekomen. In de nalatenschap van van 
swinderen zijn thans geen handschriften meer van kuhl aanwezig; 
ook de akademische bibliotheek en het archief te Groningen bezitten 
die niet, zooals prof. j. w. moll op mijn verzoek kortelings nagespeurd 
heeft. Eene latijnsche levensschets, i/ew/’zW uitgegeven door 
de Academia Leopoldina, wier medelid kuhl was sedert 20 Dec. 1818, 
cognomine Johnson, verschilt slechts weinig van bedoelde bijdrage in 
den Groningschen akademie-almanak. Ook zijne levensschets in de 
Hessische Gelehrten und Schriftsteller Geschichte van k. w. justi (Mar- 
burg 1831) is van gelijken oorsprong. 
Eene verstandige kritiek op kuhl’s arbeid , die echter geenszins 
de waardeering van zijne groote genialiteit uitsluit , is door temminck 
gegeven , en het schijnt mg nuttig ze hier te vermelden — al wil 
men bij die kritiek wel gaarne denken aan het bekende vers van 
onzen ue gÉnestet, dat » Vriendenraad en dichtersantwoord” heet: 
» Indien kuhl zijn rustelooze begeerte om de tropische gewesten 
te doorreizen , alles zelf te zien en te onderzoeken , had kunnen be- 
teugelen , indien er iemand genoeg invloed op dien veel omvattenden 
geest had kunnen hebben om zijne daden te bestieren, had hij veel 
meer nut in Europa kunnen stichten , maar een veld van dien aard , 
hoe uitgebreid ook in het oog van anderen , vond hij te eng. Uit 
den aard zelven van zijn pogen en werken moest kuhl vele voor- 
werpen ten gronde laten gaan ; dit was onder zulk een heeten 
dampkring niet anders mogelijk. Men kan daar een dier niet tot 
anatomische onderzoekingen op de plaats zelve gebruiken , alles doen 
