72 
KÜHL EN VAN HASSELT. 
afteekenen, en hetzelfde voorwerp voor eene verzameling bereiden ; 
daarbij bad kuhl geen rust , voordat bij alle soort van nasporing 
bad beproefd. Om bet meeste nut van zijne uitgebreide kunde te 
trekken , moest hij , met alle soort van hulpmiddelen voorzien , op 
Buitenzorg zich nedergezet hebben, en meerdere personen tot zijn 
dienst gehad hebben om hier en ginds in alle vakken te gebruiken : 
hy zelf moest het centrum geweest zijn ; uit dat middelpunt had hp 
van tijd tot tijd zijne aanteekeningen , voorwerpen en afbeeldingen 
naar een of meer van zyne vrienden toegezonden moeten hebben , 
die deze stukken na rijpe overdenking en vergelijking met het reeds 
alhier bekende in het licht hadden kunnen geven. Zooals kuhl ar- 
beidde , zou hij eindelijk overstelpt zijn geworden met papieren , 
aanteekeningen, afbeeldingen, praeparaten en voorwerpen. Onze rei- 
zigers zouden , na een verblijf van eenige jaren op Java , te grooten 
voorraad opgedaan hebben , de leeftijd van een mensch was niet 
toereikende om dezen voorraad op orde te brengen en uit te geven. 
In alle gevallen hadden de papieren van kuhl het lot ondergaan 
van die door pÉron nagelaten ; men had zich moeten bepalen tot het 
bekend maken der merkwaardigste aanteekeningen , want ik stel als 
zeker , dat kuhl op de wijze zooals hij werkte , vroeger of later 
moest bezwijken.” 
Twee dagen nadat kuhl gestorven was, stierf ook keultjes , de 
teekenaar, die van Hasselt en kuhl vergezeld had en hunne ver- 
moeienissen deelde. Hij was een talentvol artist , gelijk de talrijke 
gekleurde schetsen van zyne hand , thans in de aquarellen-verzamelin- 
gen te Leiden , te Buitenzorg en te Haarlem berustend , kunnen getuigen. 
Van HASSELT vond in zijn leed een vaderlijken vriend in Baron van 
UEii CAPELLEN , ^ die hem terstond bij zich in huis nam en alles deed 
om den jongen man bij te staan en op te beuren. Een brief, in 
1822 door den edelen gouverneur-generaal aan hem geschreven, leert 
ons èn van hasselt’s herwonnen energie , èn van der capellen’s 
vriendelijke gezindheid kennen. 
»Ik moet hier nog eens herhalen,” schrijft de landvoogd, »wat 
V »Voorbeeldeloos wa 3 de belangstelling van den Baron VAN DER CAPELLEN in het 
lot dezer beide jeugdige geleerden, aandoénlijk zijne zorgvolle deelneming, bij hun 
ziek- en doodbed hun bewezen, terwijl hunne graven door hem werden versierd met 
een eenvoudig gedenkteeken als de hulde aan hunne verdiensten.” (Dr. W. R. vAN 
IIOËVELL, in Tijdschr.-v. N. Indië, IT, 2 1839, blz. 87.) 
