itUHL EN VAN HASSELT. 
73 
ik al meermalen gezegd heb, maar waarvan mijn hart vol is, 
dat ik uwen moed bewonder , om na dien harden slag uwen arbeid 
met denzelfden ijver en met kalmte te hebben voortgezet. De we- 
tenschappen moeten u daarvoor dank weten. Hoe lichtelijk had niet 
dit treffend verlies uwen ijver kunnen doen verflauwen. Ik weet, 
hoe uwe ziel geleden heeft in die angstige dagen van Sept. 1821 , 
die mij nimmer uit het geheugen zullen gaan. Nimmer zal ik ver- 
geten het laatste gesprek met den voortreffelijken kuhl , weinig tijds 
voor zijn overlijden gehouden. Welk een kalmte en bedaardheid! 
Hij sprak over zijn naderenden dood zooals men van eene wande- 
ling zoude spreken , die men voornemens is te ondernemen. En toch 
had hij zoo gaarne nog willen leven en zijne werkzame en nuttige 
loopbaan volbrengen. Dit alles is mij bij de lezing zijner levensbij- 
zonderheden en zijner zeldzame hoedanigheden met nieuwe levendig- 
heid voor den geest gekomen , met het gevoel hetwelk mij bezielde , 
toen ik U, zijnen getrouwen en beminden vriend, aan zijn sterfbed 
zag, hem al die zorgen gevende, die de eene vriend voor den an- 
deren hebben kan.” 
Evenzoo getuigde zijne excellentie in een rapport aan den minis- 
ter, d.d. 9 Juni 1823: 
»De ijver van van Hasselt en zijne volharding na den dood van 
den verdienstelijken kuhl , die voor hem alles was en om wiens 
wille hij de Oost-Indische reis heeft ondernomen , zijn waarlijk te 
bewonderen. Hij leeft voor zijne wetenschap. Geene ontberingen 
vallen hem te zwaar , wanneer het op voortzetting zijner onderzoe- 
kingen aankomt. Daarbij heeft hij een edel hart en vele goede hoe- 
danigheden , die men niet dagelijks aantreft. Gaarne doe ik voor 
hem , wat ik kan , en zoude wenschen zijne positie zoo aangenaam 
en zijne werkzaamheden zoo nuttig mogelijk te maken.” 
Het eerste, dat van hasselt na den dood van kuhl ter hand 
had genomen, was het rangschikken hunner verzamelingen. Aan hem 
is het in de eerste plaats te danken , dat er voor de wetenschap 
nog zoo veel terecht gekomen is van den aanzienlijken zoölogischen buit , 
door KUHL met koortsige haast bijeengegaard. Bovendien heeft van 
HASSELT ook het botanisch gedeelte hunner onderzoekingen op uit- 
nemende wijze voortgezet , en van sommige familiën , o. a. van de 
Orchideae en Asclepiadeae , de beschrijvingen en afbeeldingen in 
zulk een staat gebracht , dat zij in druk konden verschijnen , zij dit 
ook eerst na zijn dood geschied. Hetzelfde geldt van de studiën , 
die hij met kuhl begonnen was over de Javaansche hoogere 
6 
