80 
KUUL EN VAN HASSELT. 
zuidpunt van den vasten wal van Java noemen zij Sangiang Idoeng. 
De westelyke, tegenover dezelve geplaatste p yramide , Sangiang Sirah; 
van de eerste der drie noordelijke volgende pyramiden , deelden zij mij 
den naam mede als Sangiang Koeroengan Ajam ; deze heeft aan de west- 
zyde tegen zuid en noord eene groote poort en bevat , in hare holen , 
evenals de Sangiang Sirah , eene groote hoeveelheid vogelnesten. De 
tweede pyramide is Batoe Alsappau en de derde Batoe Missigit. Ook 
in eenige rotsen aan den vasten wal 'worden groote holen gevonden : 
een dezer heeft eene ontzaglijke uitgebreidheid , met drie groote 
ingangen , is ten deele door zoet water , ter diepte van eenige voeten , 
aangevuld , en strekt tot woning van eenige duizenden vledermuizen. 
Men vindt in diezelfde grot een zeer groot graf, hetgeen echter 
door Mahomedanen gemaakt is.” 
In het ongezonde Tjilangkahan kreeg van Hasselt felle koortsen , 
doch gelukkig herstelde hij. Midden in zgn werk overviel hem echter, 
einde Augustus , andermaal eene zware ongesteldheid : de buik- 
ziekte , waarvan hij te voren wellicht nooit volkomen genezen was 
en die nu als eene heftige diarrhee optrad. In weinige dagen was 
zijn toestand hoogst zorgelijk geworden. 
Te voren was zyn plan geweest , van de Wijnkoopsbaai over 
Soekaboemi naar Buitenzorg terug te keeren en dat plan wilde hij 
nu toch nog volvoeren. Zijn ervaren reisgenoot ontraadde hem zulks ten 
sterkste : wel is waar was het eene kortere route , doch zij ging 
langs een bezwaarlijker weg in een zeer eenzame streek , door een 
remboe, wellicht nimmer te voren door een Europeaan betreden. Veel 
beter achtte bik het , terug te gaan door het Bantamsche : er was tot 
Pandlegang een goede weg , en bij ’t kleine garnizoen aldaar zou 
de patiënt den militairen geneesheer hebben kunnen raadplegen. 
Van HASSELT bleef echter op de uitvoering van zijn oorspronkelijk 
voornemen aandringen en zoo begaf de treurige expeditie zich dan 
maar op weg door de wildernissen. De heer bik heeft in later jaren 
dien laatsten ongelukkigen tocht uitvoerig beschreven in het > Tijdschrift 
voor Ind. Taal- Land- en Volkenkunde'^ (Dl. XVI, 1867, blz. 260.) 
Om van de kampong Sawarna , in het Bantamsche , naar de Prean- 
ger regentschappen te komen , moesten zij een nacht onder den blooten 
hemel in het bosch vertoeven en de breede grensrivier , de Tjibareno , 
oversteken. Maar door den zwaren vloed was deze zoo gezwollen , 
dat er geen overkomen mogelijk was ; het regende en stormde ge- 
weldig. Eerst een dag later kon de doodzieke van Hasselt op een 
vlot met levensgevaar naar den overkant gebracht worden en met 
