BOEKBEOORDEELING. 
147 
straks nader blijken. Voor dat er sprake wezen kon van tuinkunst, 
was er tuinbouw, in moestuin, in boomgaard. Maar reeds bij de 
eerste plant , die men kweekte om de kleur of den geur harer bloemen, 
begon ook de aesthetische zin een woord meé te spreken. Niet ver- 
der teruggaande dan tot het begin van de zoogenaamde nieuwe 
geschiedenis , vinden wij den Italiaanschen tuinstijl , die langs klooster- 
en slottuinen naar Noord-Europa overgebracht is. Naast en uit deze 
ontstond een bepaald Nederlandsche , in hoofdzaak daaraan gelijk, maar 
gewijzigd naar klimaat en volksaard , en zoo ontstond ook in Frank- 
rijk de Fransche tuinstijl met den grooten i.e nótre aan ’t hoofd. 
Maar het Frankrijk van bodewijk XIV schreef op allerlei gebied aan 
andere landen de mode voor; en zoo werd ook de Fransche tuinstijl 
de algemeene en voornaamste, en gebeurde het vroeger en gebeurt 
het bij ons zelfs nu nog wel , dat men met le NóTRE-stijl dingen 
aanduidt die typisch Nederlandsch zijn en van ons land naar zuide- 
lijker landen overgebracht. Een paar eeuwen bleef de toestand 
zoo ; wie dat lang mocht vinden wordt herinnerd aan onze oranje- 
boomen , bestaande uit een stam met geheel of half-kogelvormige 
kroon , gelyk wij die nu nog kennen en van den Italiaanschen tuin- 
stijl overgenomen hebben. Niettegenstaande in Italië de in ’t wild 
groeiende oranjeboomen een losse kruin hebben , als een appelboom 
b. V. , komen zij bij ons in dien vorm zelden voor , zouden door velen 
niet eens herkend, misschien wel leelijk gevonden worden; werkelijk, 
wij menschen zijn in veel zaken soms zoo erg behoudend ! Maar — 
na die paar eeuwen komt er een keerpunt. Tot nog toe was de 
tuinkunst beschouwd als bij de bouwkunst te behooren , de tuin 
behoorde bij het huis , de architect van het gebouw was ook die 
van den grond er om heên en men zag over ’t hoofd dat de eerste 
met het doode materiaal, de tweede met de groeiende, bloeiende, 
vruchtdragende planten moest werken. Totdat de tuinkunst om een 
eigen plaats naast en niet lager dan de bouwkunst vragen kwam ! 
Haar verzoek werd ingewilligd ; fhancis bacon in Engeland was de 
eerste die zijn stem verhief en , ondersteund door een tijdgeest waarvan 
ROÜSSEAU in de 18de eeuw de meest karakteristieke woordvoerder 
werd , ontstond wat een eeuw geleden de Engelsche of landschapstijl 
heette en waarvan eerbied voor de schoonheid der natuur de leuze 
was. Aanvankelijk, waarschijnlijk naar Chineesch en Japansch model, 
was de tuin wat popperig , een gevolg van de zucht om een wildernis 
in miniatuur natebootsen ; maar het levend materiaal herkreeg weldra 
