148 
BOEKBEOORDEELING. 
zijn rechten ; hoornen , heesters en kruiden mochten zich naar hartelust 
ontwikkelen en al hun schoonheid toonen : de Engelsche parkstgl 
bloeide, eerst in Engeland, later over geheel Europa en ook in ons 
land in zijn besten vorm. Toen kregen Utrecht, Gelderland, andere 
provinciën en onze duinzoom hun prachtige buitenplaatsen , vele onzer 
steden haar lommerrpke parken en plantsoenen met prachtige hoornen 
en heesters : de tuinkunst bloeide hier , niet gedrukt door de bouw- 
kunst. Maar de vooruitgang in goede richting mocht weer niet lang 
duren ; want het bezwaar deed zich gevoelen dat onze tuinen en 
parken arm waren aan bloemen en omstreeks het midden der 10de 
eeuw kwam dan ook, van Frankrijk uit, de aansporing om toch 
vooral bloemen te kweeken in de tuinen. Maar bloemen en boomen 
groeien niet op hetzelfde terrein , dus : boomen werden weggeruimd 
om voor de bloemen licht en lucht te krijgen en aanvankelijk was 
dit niet zoo erg; want de Engelsche stijl was, door te veelschaduw, 
wel eens wat somber. De meerdere zorg die de bloemen eischten , 
elk jaar weder van het voorjaar tot het najaar en het feit, dat ten 
gevolge der cultuur de bloemen wel groot en gevuld en veelkleurig 
waren geworden, maar dikwijls ten koste van de gratie der plant, 
dat waren twee moeilijkheden om altijd een gracieus geheel te maken 
en daardoor struikelde het beginsel van den Engelschen parkstpl over 
de bloemen. Men dwong het levend materiaal der bloemgewassen tot 
een groei binnen scherp afgebakende grenzen, de tap ijtbedden mode 
ontstond en breidde zich hoe langer hoe meer uit , natuurlijk ten 
koste van de gratie der plant ; alleen het houtgewas ontsnapte aan 
die mishandeling. Niet allen echter hadden vrede met dezen gang van 
zaken ; velen gevoelden dat er iets ontbrak aan ’t geheel , maar hadden 
toch ook den moed of de kracht niet om met het verkeerde te 
breken en redden zich toen door te spreken van » ge mengden stijl”, 
zich wijs makende dat daarmede de zaak in orde was. En nu was 
voortaan alles geoorloofd en al vijftig jaar lang staat nu de tuin- 
kunst onder het artistiek opperbestuur van den »gemengden stijl” 
en ook heden staat zij dat nog. 
Hieruit blijkt dus — en om dat aantetoonen was dit kort overzicht 
onmisbaar — dat de tuinkunst , ontwakende tot een zelfstandige kunst , 
door den drang der omstandigheden is tegengehouden in haar zelfstandig 
worden. Eerst dan zal die hinderpaal weer uit den weg zyn geruimd 
wanneer zij meer luistert , gelijk in het begin van den Engelschen park- 
stijl ook geschiedde , naar de wetten van haar eigen levend materiaal. 
