218 
OVER DE BETEEKENIS VAN UE STÜDIE 
zegt hij in zijn voordracht »Wie die Theorie der Lösungen entstand” 
(1894) — »ontraoette ik dan mijn collega de vries en zijne vrouw; 
gene was juist met osmotische proeven bezig en maakte mij met 
pfeffer’s metingen bekend.’’ (Osmotische üntersuchungen, 1877). 
pfeffer’s toestel zal u bekend zijn. 
In den wand van een poreus aarden vat wordt aangebracht een 
zoogenaamd »halfdoorlatend” vlies, bijvoorbeeld gevormd door het 
neerslag, dat ontstaat, wanneer geelbloedloogzout- en kopervitriool - 
oplossingen met elkaar in aanraking komen. 
Dit vlies laat wel water , niet echter in het water opgeloste vaste 
stoffen door. Sluit men het vat , na er eene of andere oplossing in 
gegoten te hebben en voorziet men het van een manometer , dan 
neemt men waar , wanneer het vat in water wordt geplaatst, dat 
dit zich naar binnen begeeft. Men ziet den druk toenemen en ein- 
delijk een maximum bereiken. ^ 
Is dit bereikt, dan maakt de druk evenwicht met de wateraan- 
trekking. 
Zoo vond PFEFFER voor een éénprocentige suikeroplossing , bij tem- 
peraturen varieerend tusschen 7^^ en 36^, drukkingen van 0.664 
tot 0.746 atmosfeer. 
Deze proeven waren voor van ’t hoff het uitgangspunt voor tal 
van berekeningen. Hg leidde o. a. af de betrekking, die bestaat tus- 
schen de wateraantrekking en het dampspanningsverschil tusschen 
de gevormde oplossing en zuiver water. ^ 
Uit de waarden van de waterdampspanningen van kristalwater- 
houdende zouten kon hij nu ook berekenen de grootte van de water- 
aantrekking dezer zouten , gebruik makende van de overweging , dat 
deze overeenkomt met die van eene oplossing met dezelfde maximum- 
spanning. 
Voor verschillende zouten werden toen waarden gevonden, die 
honderden en vaak meer dan duizend atmosfeeren bedroegen. 
Dit en meer vindt men reeds in zijne Etudes de dynamique chimique. 
Veel meer nog gaf in deze richting de in 1886 verschenen 
verhandeling Lois de l'équilibre chimique dans Vétat dilué gazeux ou 
dissous. 
Daarin toonde van ’t hoff aan, dat de wetten van boyle en gay- 
LUSSAC toegepast kunnen worden op verdunde oplossingen, waarbij 
de opgeloste stof het gas en de druk, die evenwicht maakt met de 
wateraantrekking — de osmotische druk — , den gasdruk vervangt. 
