PLATINA EN VERWANTEN. 
293 
CHATELiER vooT ’t Smeltpunt van palladium 1572'^ en voor zilver 
Gelijke regelmaat geldt voor ijzer, cobalt, nikkel, waarbij zich 
dan koper aansluit, dat boven zilver en goud komt. Voor de smelt- 
punten vond genoemde scheikundige resp. 1804o, ISOO*^, 1496'’ en 
1076'’. Doch veranderen de soort, gewichten hier in omgekeerden 
zin, daar ijzer (7.8) de kleinste en koper (8.9) de hoogste dichtheid 
heeft. 
Ook voor nog andere physische eigenschappen heeft men traps- 
gewijze verandering geconstateerd. Zoo nemen b.v- de uitzettings- 
coëfficienten in de drie rijen van links naar rechts toe : weinig eerst , 
doch veel van Ni — Cu, Pd — Ag en Pt — Au, als ’t ware om dui- 
delijk te doen zien, dat men in een andere groep gekomen is. 
Ten bewijze dat de ijzer- en platina-metalen ééne familie uitmaken, 
heeft men ook op hunne atoomvolumina gewezen, die, onderling 
weinig verschillend, merkbaar kleiner zijn dan van de meeste andere 
metalen. Die atoomvolumina (d. w. z. de betrekkelijke ruimten , door 
een gelijk aantal atomen van verschillende elementen in vasten staat 
ingenomen) worden gevonden door deeling van de atoomgewichten 
door de soortelijke gewichten. Zoo vindt men voor ijzer: 
55.9 
7.8 
= 7,2 
en voor platina 
194.8 
21.15 
= 9,2. 
Daar de gebezigde soortelijke gewichten in de maat: water = 1 
zijn uitgedrukt en 1 c.M^ daarvan 1 gram weegt, zoo volgt hieruit 
dat 55,9 gram ijzer (’t atoomge wicht in grammen) een ruimte beslaat 
van 7,2 c.M^ en 194,8 gram platina van 9,2 c.M^. 
Cobalt en nikkel hebben slechts weinig kleiner atoomvolume (resp. 
7,0 en 6,5) dan ijzer, doordien de teller (at.gew.) iets grooter wordt, 
maar de noemer (soort.gew.) betrekkelpk nog iets meer. 
Meer te verwonderen is , dat ook van de zes platina-metalen de 
atoomvolumina (iets grooter dan van de ijzermetalen) toch onderling 
vrij gelijk zijn, slechts varieerende tusschen 8,5 (osmium) en 9,3 
(palladium), aangezien toch de atoomgewichten der eerste rij veel 
lager zijn dan die van de tweede. Doch dit wordt opgewogen door- 
dien van deze laatste ook de soortelijke gewichten veel hooger zijn. 
Gelijk wij gezien hebben , behooren voorts alle negen tot de moei- 
Ipkst smeltbare metalen. Slechts weinige uit andere groepen (chroom, 
uraan, wolfraam, molybdeen , vanadium hebben hooger smeltpunten 
