360 
KRACHT NAAR KRUIS VOOR ALPENBLO EMEN 
korte kanalen , spleetjes zoo men wil, tusschen twee aaneengrenzende 
cellen , die als sluitcellen worden aangeduid en die het uitstroomen 
van den waterdamp, door de dunwandige cellen van het spons weefsel, 
in de ruimten tusschen de cellen afgezet, regelen op de telkens voor 
de gegeven omstandigheden meest doelmatige manier. 
Zp hebben met die functie heel wat te doen ; voortdurend moeten 
zij op hun qui vive zpn , waakzaam en werkzaam voeren zij hunne 
bewegingen uit , die steeds bedoelen , de banen voor den uitstroo- 
menden waterdamp vrij te houden en te waken tegen elke verstop- 
ping of versperring van de huidmondjes. 
Wij kunnen met ons ongewapend oog de huidmondjes niet onder- 
scheiden ; ze zijn daarvoor te klein , ook zelfs bij grassen , bij orchi- 
deeën en bij naaldboomen , die de grootste stomata bezitten. Een 
eikeblad van vijftig vierkante centimeter oppervlakte , dus van ge- 
middelde grootte ongeveer, heeft aan zijn onderkant zoo om en bij 
twee millioen huidmondjes, en hoewel de vetplanten bijzonder weinig 
huidmondjes hebben , heeft Sedum acre , ’t Muurpepertje met de 
aardige dikke blaadjes en de gele bloemsterretjes , toch nog een 
twintigtal op eiken vierkanten millimeter. 
Maar al kunnen wij ze dan niet zien met ’t bloote oog, een ieder 
kan toch zonder kunstmatige vergrooting door eigen waarneming te 
weten komen, of een blad huidmondjes bezit en waar die zijn gelegen. 
Men behoeft daarvoor de bladeren slechts door ’t water te halen , 
ze een flinke onderdompeling te geven. Zoo de lezer het met een 
paar afgeplukte bladeren uit den tuin of van den weg probeert , nu 
dadelijk want bij zoo iets komt van uitstel altijd afstel, zal hij ver- 
rast worden door wat zoo’n bladbad hem te zien geeft , en hoeveel 
variatie er in de gedragingen der bladeren van verschillende planten 
valt waar te nemen. 
In de meeste gevallen , tachtig van de honderd zeker , wordt alleen 
de bovenvlakte van het blad bevochtigd , terwijl de onderkant droog 
blijft. Het maakt een verrassend effect , zoo’n ondergedompeld blad , 
als ge ’t uit het w^ater hebt genomen en het even hebt afgeschud, 
met den onderkant tegen uw wang te leggen en te voelen , dat het 
volkomen droog is. Het water heeft absoluut geen vat gekregen op 
die zijde; ’t is in droppels eraf gerold en liet de oppervlakte volkomen 
onaangeroerd , terwijl het op de bovenzp bleef hangen , en uiteen- 
vloeide en ‘t blad flink bevochtigde. Daar nu , waar ’t water van de 
opperhuid is afgeloopen , zonder haar nat te maken , kan men zeker 
