368 
KRAOPIT NAAR KRUIS VOOR ALPENBLOEMEN. 
de gesloten blijvende bloem komt het tot zelfbestuiving , terwijl de 
inrichtingen , die bij goed weêr tot kruisbestuiving door insecten 
hadden moeten leiden, buiten gebruik blijven. Gentiana glacialis en 
Azalea procumbens gedragen zich zeer dikwijls zoo , en bij planten , 
wier bloemen langer leven , komt het wel voor , dat autogamie in de 
gesloten bloem heeft plaats gehad , en dat dan later , als het weêr 
tot inkeer is gekomen, de kroonbladen toch nog uiteenwijken, zoodat 
de mogelijkheid wordt opengesteld , dat insecten het niet voor de 
autogamie gebruikte stuifmeel af halen. Zoo gaat het wel met de 
behaarde Alpenroos, de Rhododendron hirsutum. 
Na zelfbestuiving wil de plant dus wel voor kruisbestuiving zich 
moeite geven , maar 't omgekeerde schijnt niet voor te komen. Heeft 
eenmaal kruisbestuiving werkelpk plaats gehad, dan wordt aan auto- 
gamie geen waarde meer gehecht ; maar blijft de kruising achterwege , 
dan komt in tweeslachtige bloemen de autogamie tot haar recht, en 
dan blijkt, wat na sprengel en na uarwin wel eens door botanici 
te weinig is in ’t oog gehouden , dat de inrichtingen , die tot zelf- 
bestuiving moeten leiden , niet minder veelsoortig en doelmatig zijn 
dan die, welke tot kruisbestuiving leiden. 
Linnaeus meende , dat autogamie de regel was in tweeslachtige 
bloemen en dat de natuur heel wijs ze zóó had ingericht, dat meel- 
draden en stampers zich in eikaars nabijheid bevonden , terwijl de 
heterogamie , de kruisbestuiving, bg éénsiachtige bloemen , die enkel 
meeldraden of enkel stampers hebben , moest te hulp komen. De 
nieuwere onderzoekingen, eerst van sprengel, later van darwin , 
wezen uit , dat al bevonden meeldraden en stampers , mannelijke en 
vrouwelijke organen , zich in bloemen in eikaars nabijheid , toch door 
allerlei voorzorgsmaatregelen gezorgd was , dat niet met het eigen 
stuifmeel stampers werden bestoven , maar dat door plaatsing en door 
tijd van rgping , door lokmiddelen voor insecten en op allerlei andere 
wijzen ’t overbrengen van vreemd stuifmeel door insecten in de hand 
werd gewerkt. Zelfs meende darwin , dat autogamie nadeelig moest 
zgn , omdat zij zoozeer werd bemoeilijkt in het plantenleven. 
En tegenwoordig neigen de botanici op grond der waargenomen 
feiten over tot de meening , dat wel in de eerste plaats naar kruising 
wordt gestreefd , maar dat autogamie in geenen deele wordt vermeden , 
ja, dat zij op haar beurt met allerlei middelen wordt nagestreefd , 
als om de een of andere reden kruisbestuiving uitbleef. 
Bij zeer veel planten ziet men , dat in den laatsten tijd der bloei- 
