380 T)E VENEN IN OOSTELIJK DRENTHE. 
men in die binnenvenen brandstof gegraven en getracht den water- 
afvoer zoodanig te regelen , dat men de noodige hoeveelheid van 
jaar tot jaar heeft kunnen bekómen. Dat men het daarbij met het 
eigendomsrecht ten opzichte van die grondstof niet zoo nauw heeft geno- 
men als in lateren tijd, is uit den aard der zaak verklaarbaar; want eene 
markeverdeeling waardoor ieders eigendom aangewezen werd , was hun 
niet bekend en het veen verkreeg eerst waarde door de brandstof die men 
er van maakte. Toch hebben onze voorouders al getracht om hen, aan 
wie zij alle aanspraak op dit veen meenden te kunnen ontzeggen , buiten 
het erfgoed te houden. Want in een Boer-Willekeur of vastgestelde bepa- 
ling van ingezetenen van Buinen van den 15 Juni 1613 , ontworpen door 
negen Eigenerfden als markebestuurders aldaar en voor gedane afkondi- 
ging van den predikstoel te Borger mede door den predikant dier gemeente 
Samuel Telckink onderteekend , werd voorgeschreven dat » een yegelyk 
syn Veene dat het Lot uyt wyset, ordentlick tot noetdruft synes 
huyses , sonder prejuditie van synen nabuir sal bewerken , ende sullen 
geene Meyeren (huurders) macht hebben van hunne toegescheyden 
Veenen eenige anderen buyten die Buirschap van Buine woenende 
eenige Veenen te verhuiren ofte oerlof te geven op ofte in hare toe- 
gescheyden Veenen te graeven buiten Consent van de algemeene 
Macrkgonooten van Buine bij verbeurte van elcken dachwerck Veen aan 
den Heer (Landsdrost van Drenthe) ses goltguldens ende den Marckgenooten 
drie goltgulden soowel den graever des Turfs te verbroecken (beboe- 
ten) als die sulx verloovet ende verhuiret mochte hebben.” Voorts is 
nog in diezelfde Willekeur bepaald: dat »sich niemandt sal verstouten 
eeniger manieren , directelyk ofte indirectelyk na publicatie deses in 
de Buiner Marcke eenigen Turf te graeven , die aldaar niet geërvet 
ofte gegoed syn ofte aldaer geene toegeslaegen ofte gecofte Veen en 
hebben op poene van elck ter contrarie doende van den Heere te 
verbroecken vyf en de Twintich goltguldens ende den Eigenerfden 
den Turf verbeurt met een Tonne Biers op elcken voer Turfs”. 
Als wij , met den toestand der binnenvenen bekend , letten op de sporen 
van het werk der vroegere bevolking , zooals die nog aanwezig zijn , dan is 
daaruit af te leiden dat de ingezetenen van Borger, de hoofdplaats 
der gemeente waar veel brandstof noodig was , vroeger hun meesten 
haardbrand in de binnenvenen onder de marken van Ees- en Westdorp 
hebben gedolven , omdat zij in hunne eigene boermarke geen veen 
hadden. Misschien heeft wel de tegenstand, van de zijde der marke- 
genooien van Buinen ondervonden in zake het graven van turf, er 
