3«2 
DE VENEN IN OOSTELIJK DKENTIIE. 
noemde Boei veen nog veel hoogveen in het weiland , hetwelk nu nog 
niet onder het bereik van een kanaal ligt, waar in de laatste jaren ge- 
regeld veenputten verhuurd worden en waarvan ingezetenen van Borger 
veel gebruik maken , zoodat er binnen den tijd van een halve eeuw nog 
geen gebrek aan brandstof te vreezen is. Het jaarlijksch gebruik 
van die te huur aangeboden putten wordt grooter , nu er ook te 
Nieuw Buinen geen hoog veen meer is, zoodat ook daar de haard- 
brand van elders moet worden aangevoerd. De prijzen van het te 
vergraven veen in dat groenland wisselen nu van ƒ3. — tot ƒ8. — 
per dagwerk af. De bepaling van een dagwerk is eene zeer oude 
en niet juist omschrevene ; zij beteekent de hoeveelheid , die een 
ploeg werkvolk , bestaande uit vier mannen , in één dag van des 
morgens ongeveer zeven tot des avonds zes uur, maken kan. Eerst in 
den laatsten tijd begonnen de verhuurders de dagwerken voor te 
meten , waarbij een put ter lengte van 25 M. bij eene breedte 
van 2 1 M. als een dagwerk wordt aangemerkt. Men graaft het veen 
hier uit ter diepte van acht turflagen of 1.10 tot 1.25 M. 
In het Eeserveen vindt men onder de achtste , soms ook wel onder de 
vijfde of zesde turflaag zand ; in het Buinerveen is de veenlaag zoo 
diep, dat er nog wel 16 tot 20 veenlagen ter dikte van onze turven 
of 2 tot 3 M. onaangeroerd blijft , welk veen niet voor de bewerking tot 
lange turf, wel tot die voor baggelaar geschikt is , maar niet ter geheele 
diepte uitgewerkt kan worden , omdat de waterstand in de Hunse 
en de naburige slooten te hoog is. Voor het graven van turf in de 
binnenvenen gebruikt men andere gereedschappen dan in andere 
venen ; en ook de wijze van droog maken verschilt , als een gevolg 
van het verschil dat er in de kwaliteit van het veen bestaat. 
Want het veen is in het oostelijk gelegen hoogveen veel lichter dan 
in de binnenvenen , terwijl de laatste in den regel veel hardere en 
bij het bewerken meer breekbare turf leveren. Eerst in de laatste 
jaren werd in het binnenveen hier en daar met baggeren aangevangen , 
waarbij de bepaling van » stobben”, evenals in de veenstreken, meer 
en meer ingevoerd wordt. Op het laag veen in onze hooi- en weilanden , 
dat men hier »darg” (derrij) noemt, wordt geen turf gegraven , om- 
dat die derrij te weinig samenhangend is en bij feilen zonneschijn ter- 
stond uiteenvalt. Slechts voor baggerwerk is het hier en daar , doch 
niet overal geschikt. 
Evenals de groote venen werden ook de binnenvenen vroeger 
voor de boekweitcultuur gebruikt en overal zijn daarvan nog de 
