DE VENEN IN OOSTELIJK DRENTHE. 
383 
sporen aanwezig, waar zij niet door het turfgraven zijn verdwe- 
nen. Want het was die cultuur, welke in Drenthe eenmaal van 
groote beteekenis was. De bewerking van dat veen voor die teelt 
gaf bij niet vriezend weer in den winter altijd werk ; want eerst 
groef men daarin vier of vijf voet diepe en steeds parallel voort- 
loopende veenslooten, die men raaien of rooien noemde , en daarna 
werd het weer door greppels afgedeeld die in de raaien afwater- 
den. De afstand tusschen de raaien was gewoonlgk 1000 M., die 
tusschen de greppels 5 M. Dan , als het veen in akkers was afge- 
deeld, werd het met de veenhak losgemaakt en na behoorlijke 
droging in April of in Mei gebrand. 
Slechts enkele malen hebben we zoo'n veenbrand, ook thans nog 
niet geheel onbekend, bijgewoond. Het groote dal ten oosten van den 
Hondsrug was daarvan dagen soms weken achtereen het tooneel , want 
ook in de binnenvenen werd toen veel veen gebrand. Zoodra het in 
Mei of Juni maar eenige dagen droog weer was, begeven zich land- 
bouwers , arbeiders en knechten en corps naar het veen , met de 
vuurpan of vuurpot op den schouder. Deze vuurpan is een voor- 
werp in den vorm van een mand, ter hoogte van circa 6 en in 
middellijn 3 dM. De ijzeren plaatjes, waarvan hij gemaakt is, hebben 
eene tusschenruimte van dM., waar het vuur door valt dat men 
met die mand , waaraan eene lange houten steel , over ’t veen uit- 
strooit. Maar hoe bekomt men hier vuur, als er geen veenbrand in 
de nabijheid is? 
Zoodra de veenbranders ter plaatse zijn aangekomen , begint een 
hunner met behulp van een stukje staal of „vuurslag” uit een 
van het zand meegenomen vuursteen vonken te slaan , die in de 
koperen tondeldoos , waarin van oud linnen gebrande tondel , worden 
opgevangen. Even later rookt de boer zijn pijpje , met behulp waar- 
van hij in een brokje droog veen het begin van den veenbrand doet 
ontstaan. Dat brandende brokje wordt nu met andere droge brokjes 
in de vuurpan gedaan, de gevulde mand wordt in de hoogte ge- 
houden , zoodat er by een vleugje wind spoedig een felle brand in 
de vuurpan ontstaat. Nu beginnen ook de helpers hunne vuurmanden 
te vullen , en als elk hunner wat vuur van den eerste heeft ont- 
vangen , loopen zij bij eenigszins geregelde afmetingen over het veen 
heên en terug, al maar door schuddende met de vuurpan. Bij het 
ontsteken van den brand begint men » onder den wind”, d. w. z. 
aan de oostzijde van het perceel als de wind west is, of aan de 
