DE VENEN TN OOSTELIJK DRENTHE 
385 
ders vertrekken , het veen aan zijn lot overlatende ; want het proces 
is in volle werking en na een paar uur voleindigd. Een dun 
laagje gele asch bedekt ras de losgehakte veenbrokken en , wijl 
die brokken van binnen nog genoeg vochtigheid bevatten om verdere 
verbranding tegen te gaan , neemt het proces van zelf in kracht 
af. Er worden reeds hier en daar weer plekjes zichtbaar van enkele 
waarop zich noch rook, noch vuur bevindt; en als de avond valt , 
zien we nog hier en daar sporen van vuur dat nog voedsel vindt. 
De nacht komt, en als de vochtige nevel over het dal zweeft, dan 
sterven de laatste vonken weg. Het veen is gebrand en het zaaien van 
de veenboekweit kan worden aangevangen. 
Zoodanige tooneelen hadden we in de jaren 1860 tot 1880 in de 
Mei- en Junimaanden bijna dagelijks voor oogen , waarbij de rook- 
wolken tot over groote afstanden over velden en dorpen zweefden , 
die den tuinman en ooftteeler een ergernis waren , omdat die veen- 
rook naar de volksmeening veel schade veroorzaakt aan bloeiende 
ooftboomen. De landbouwer beschouwt dien als een voorteeken van 
eene naderende weersverandering ; want als de rook , ook die van 
onze schoorsteenen , nederslaat , gelooft men dat er regen komt. In 
de gemeenten Gieten , Gasselte en Borger heeft de veenboekweitteelt 
zijn tijd gehad; in de gemeenten Odoorn en Emmen bestaat zij nog 
en behoort de vuurpan nog tot de gereedschappen van het landbouw- 
bedrijf. Maar ook voor andere doeleinden heeft daar nog gedurig 
veenbrand plaats. Want het was de raapzaadteelt in de vroeger 
door verschillende plantengroei verwilderde groenlanden , die daar 
eveneens een winstgevende cultuur was en er ook nu nog bestaat. 
In het Valther- en Weerdingerveen bestaan de veenboekweitteelt en 
die van het raapzaad of boterzaad (Bras^ica rapa) nog , en wordt 
ook in Augustus en September telken jare land voor de winter- 
roggeteelt gebrand. 
Dat er bg het veenbranden bijna nimmer aan blusschen wordt 
gedacht en men ook in andere opzichten soms zeer roekeloos met 
het vuur omgaat , geeft wel eens aanleiding tot zeer nadeelige en 
gevaarlijke veenbranden. Want meermalen geraakten reeds met 
boekweit bezaaide perceelen in brand, werden veendijken of rij- 
wegen door het vuur aangetast, groote hoeveelheden ter droging 
staande brandstof ernstig bedreigd en kostte het veel moeite de op 
het bovenveen staande woningen te redden. Zoodanige veenbrand, 
die door de bekende koffievuurtjes van veenarbeiders ontstaan kan , 
