32 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
voor normale vrouwekleeding , welke volgens hem voornamelijk op den schouder - 
gordel rusten moet en eerst in de tweede plaats , doch niet ter hoogte van de 
tegenwoordige taille, op den rand van het darmbeen (os ileum). Hieraan zou dan 
door middel van een breeden gordel de onderkleeding, liefst niet in den vorm 
van onderrokken, kunnen bevestigd worden, terwijl als bovenkleeding een uit 
één stuk bestaand, niet te zware en op de schouders rustende robe dienen zou; 
deze zou door een ceintuur gevangen kunnen worden, mits niet ter hoogte der 
tegenwoordige taille. Woltmann {Bie physische Enlartung des modernen Weïbes') 
wijdt in de Politisch-Anthropologische Revue, 1902, 7 een artikel aan de oorzaken 
der organische ontaarding , aan de toenemende onbekwaamheid der vrouwen om 
zonder kunsthulp kinderen ter wereld te brengen en dezen te zoogen , en geeft 
vooral aan de erfelijkheid (door alcoholismus en andere ongunstige uiterlijke 
levensomstandigheden en door te weinig toegepaste natuurlijke teeltkeus), maar 
aan de ondoelmatige kleeding slechts voor een klein deel de schuld. In een merk- 
waardig boekje, vertaald uit het Fransch van den heer bonnaud. Bederving van 
het menscheligke geslacht door het gebruik der baleinen keurslijven (Dordrecht, Blussé), 
blijkt dat reeds in 1777 betoogd werd „dat men tegen de wetten der nature 
handelt, de ontvolking vermeerdert en den mensch, om dus te spreken, ver- 
bastert, wanneer men hem, van het tijdstip zijner geboorte af, op de pijnbank 
stelt, ozider voorwendsel van hem te vormen”. Tegenover de in dat boekje geciteerde 
uitspraak van HüXHAM {Biss. sur les péripn. et pleurésies), dat „de (weliswaar) al 
te nauwe keurslijven, welke men draagt om eene nette gestalte te verkrijgen, 
dikwerf aan meer dan eene schoone vrouw bloed hebben doen spuwen, omdat 
zij de boi'st hebben bedorven door de speling der ademhaling te verhinderen” 
staat nu de meening van hectok, treüB {Be Hollandsche Lelie'), die een goed 
corset in bescherming neemt en van oordeel is, dat het bij uitstek onhygiënisch 
en direct gevaarlijk is de kleederen , zooals bij het reformtoilet , door de schou- 
ders te doen dragen, wegens de zijdelingsche afwijking der wervelkolom (skoliose) 
en wegens den belemmerenden invloed op de uitzetting der longtoppen , waardoor 
dit toch al minder resistente deel der longen minder weêrstandsvermogen tegen 
schadelijke invloeden (tuberkelbacillen!) zou verkrijgen. Ook catharina van 
TUSSENBROEK {Maandbl. der Ver. voor verbet, v. Vrouwenkleeding , Bec. 1902) is deze 
meening toegedaan, tegen welke eykman {Holl. Lelie) echter opkomt. 
A. S. 
