88 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
aan te nemen , dat de tijger in een vruchtboom klautert om appels en peren 
te eten, dan te meenen dat de mensch het vleescheten slechts door den nood 
gedwongen heeft gedaan , misschien in een ijsperiode , toen hem geen vruchten 
ten dienste stonden”. In de steden (p. 141) zouden de „hulpbehoevende, vleesch- 
etende” vrouwen onmachtig zijn om hare kinderen te zoogen. Bedenken wij 
echter hoe sommige soorten van apen dierlijk voedsel, weekdieren, spinnen, en 
zelfs jonge vogels, gebruiken, en hoe de wilde oermensch door de stadia van 
jager en herder eerst bij hooger ontwikkeling tot landbouwer werd , dan moet 
de hoofdzakelijk van vleesch levende wilde oermensch-vrouw , ook later nog in 
de jager- en herder-stadia, hare kinderen met goed gevolg gezoogd hebben. En 
dat de oermensch vleesch, waaronder schelpdieren en visch, at, volgt uit de 
Kjökkenmöddinger en uit de wegens het beenmerg opengeslagen beenderen van 
allerlei dieren , en uit de wel door menschentanden afgeknabbelde , geroosterde 
en stukgeslagen menschenbeenderen bij de paalwoningen. Trouwens, de nog levende 
wilde menschen , als resten der oermenschen, leven, ook in de heetste streken, 
voornamelijk van jacht en vischvangst en velen zijn zelfs nog menscheneters. 
De idee dat de oermensch wegens moeite of gevaar geen dieren gevangen zou 
hebben (p. 151) is te naief: het leven van den oermensch toch moet een en al 
moeite en gevaar geweest zijn ; bovendien vertonnen vele dierenschedels de be- 
wijzen van door den oermensch gedood te zijn. Eskimo, poolvos en ijsbeer weer- 
leggen de meening dat de vleescheters in hoofdzaak de heete luchtstreken be- 
wonen (p. 172). 
Met recht legt Schrijver den nadruk op de prophylaxe, de voorbehoeding. 
Daarom moet het verwondering wekken, dat inplaats van al dat af breken niet 
meer het hoe der prophylaxe is aangegeven : in een boek met hygiënische schetsen 
voor het leekenpubliek toch waren bijvoorbeeld beschouwingen over het reinigen 
der tanden , het rechtop-zitten , de verlichting en den goeden afstand bij het 
lezen, het verzorgen vooral van kleine wonden, ware een dringende waarschuwing 
tegen geslachtsziekten noodzakelijker dan de boosheid op een parasol (p. 62, vgl. 
p. 83) of de kleine stoot naar het (volgens onze meening, mits goed gedragen, 
onschadelijke) corset. a. s. 
