96 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
zich onregelmatig en zoo zich al skeletdeelen vormen , dan zijn deze abnormaal. 
Er ontstaat geen enkele pluteus-larve met behoorlijk ontwikkelde armen. In een 
oplossing van 3 percent ontstaan slechts enkele blastulae, tot gastrulatie komt 
geen enkel ei, in een oplossing van 4 percent ontstaan zelfs geen blastulae meer. 
Deze proeven toonen aan, dat onder den invloed van alkohol de celdeeling 
verstoord , als het ware tegengehouden wordt. Vaak komen kerndeelingen voor 
zonder daaropvolgende celdeeling. Ook de beweging der cellen wordt verhinderd : 
er heeft geen gastrulatie plaats. En in de derde plaats schijnt de skeletvorming 
door den alkohol te worden tegengegaan, (h. e. ziegler , „Ueber die Einwirkung 
des Alkohols auf die Entwickelung der Seeigel.” {Biol. XXIII, S. 448 — 455, 
1903). ■ ,H. C. R. 
HYGIËNE. 
Identiteit van tuberculose van mensch en rund. — Stuurman onderzocht 
de virulentie van een tuberkelbacillus, welke in 1901 door de jong uit sputum 
van een boerenmeisje geïsoleerd werd en welke uiterst virulent voor proefdieren 
was. Twee dieren, hiermede in de bloedbaan geïnfecteerd, stierven na korten 
tijd aan acute miliairtuberculose (de jong, Be eenheid der zoog dier tuher culose ^ 1902). 
Zijn onderzoek geschiedde in verband met KOCH’s beweren, dat het niet mogelijk 
was de menschelijke tuberculose op het rund over te brengen. Hierdoor werd 
tevens een middel aan de hand gedaan om uit te maken of men te doen heeft 
met den tuberkelbacil van den mensch, dan wel met dien van het rund. Volgens 
KOCH zou, als het virus onder de huid van een kalf geënt, de tuberkelbacil 
van den mensch geen of slechts tijdelijk locale veranderingen te weeg brengen, 
terwijl de rundertuberkelbacil , na het opwekken van koorts, klierzwelling-, enz., 
het dier meestal aan algemeene tuberculose zal doen sterven. 
Van twee met tuberculine onderzochte kalveren werd door stuurman het 
eene met den uit menschelijk sputum geisoleerden tuberkelbacil in de linker- 
long gespoten. Dit dier stierf na 31 dagen aan een acute miliaire tuberculose. 
Het tweede kalf werd op de door koch aangegeven wijze subcutaan geïnfecteerd 
en hierbij werden precies dezelfde verschijnselen waargenomen , zooals KOCH van 
den rundertuberkelbacil beschrijft. Dit kalf bezweek na 56 dagen aan een hevige 
algemeene tuberculose. Ten slotte is de zeer groote virulentie van dezen bacillus 
nog gebleken uit zijn vermogen om een kalf langs natuurlijken weg te infec- 
teeren. Dit dier, dat eerst vrij van tuberculose was, bleek na zijn verblijf gedu- 
rende 40 dagen in den stal van het subcutaan geïnfecteerde kalf, waarmede het 
nu en dan in aanraking kwam, zeer duidelijk tuberculeus te zijn. Zoowel de 
opvatting dat de in dit menschelijk sputum gevonden tuberkelbacil een runder- 
bacil is, als de opvatting dat men hier te doen heeft met een zeer virulenten 
menschetuberkelbacil , bestrijdt de meening van koch en pleit voor de identi- 
teit der beide bacillen. {Tijdschr. v. Gen.^ 25 Juli ’03 , 201). a. s. 
