54 
TE LAAT. 
lastig is. Ook hier komen dus de insecten te laat voor de bevruchting. 
Tegenover al deze soorten en vormen staat nu de Teunisbloem 
van lamarck als een werkelijke insectenbloem. Opent men hier een 
knop op den middag, eenige uren vóór zij zich zelve begint te ope- 
nen, dan vindt men ook de meeldraden geopend en het stuifmeel 
als een draderige en kleverige massa tusschen hen, geheel gereed 
voor het vervoer door insecten. Maar de stempel ligt hier niet tus- 
schen de meeldraden, maar hoven hen. in den top van den knop. De stijl 
is juist zoo lang, dat de meeldraden wel aansluiten aan den voet der 
stempelknods, maar dezen niet zoo aanraken, dat zij hun stuifmeel 
er op afzetten. Men kan de geopende meeldraden rondom den stijl 
voorzichtig wegnemen en zich dan met een loupe overtuigen, dat de 
stempel geheel vrij van het besmettende poeder is. De stuifmeel- 
korreltjes toch zijn juist zoo groot, dat men hun driehoekige gedaante 
met eën loupe nog goed herkennen kan. 
Opent men jongere knoppen, dan bespeurt men dat ook hier het 
openen der meeldraden omstreeks een etmaal vóór dat der kroon 
begint. Maar de stempels liggen al dien tijd veilig boven in den knop. 
Hun vier armen openen zij als de bloem zich ontplooit en deze ster 
staat dan op haar langen buigzamen steel nog juist even buiten het 
bereik der meeldraden. Insectenbezoek is hier onmisbaar; zonder dat 
ontstaan de vruchten niet. Ten minste in den regel ; want hier en 
daar valt een stijl bij het verwelken wel eens om en brengt de 
stempel met het kleverig meel in aanraking vóór het te laat is voor 
de bevruchting. 
Is nu deze inrichting voor lamarck’s Teunisbloem werkelijk nuttig? 
Is zij niet veeleer eigenlijk schadelijk te noemen, daar zij de kans 
op bevruchting noodeloos van een uitwendige omstandigheid afhan- 
kelijk maakt? Het is natuurlijk moeilijk op deze meer poëtische 
vragen een wetenschappelijk antwoord te geven. Hoofdzaak is, dat 
zelfbevruchting, als zij kunstmatig wordt toegepast, volkomen vol- 
doende is, juist even voldoende als de natuurlijke knop-bevruchting 
bij de soorten met kleinere bloemen. Vroeger heb ik wel eens ge- 
meend, dat het goed was het stuifmeel van de eene bloem op de 
andere of van de eene plant op de andere over te brengen en dit 
dus ook zoo gedaan. Maar zonder eenig gevolg; het zaad wordt juist 
even goed als men eenvoudig den stempel eener bloem even tus- 
schen de meeldraden omlaag drukt. 
De lengte van den stijl, die de stempels zoo boven de meeldraden 
plaatst, is ook niet een doelmatige inrichting, maar eenvoudig het 
gevolg van een vrij algemeene betrekking tusschen de grootte der 
