[te laat. 
55 
geheele bloem en de betrekkelijke grootte der afzonderlijke deelen. 
Ik zou te veel in bijzonderheden moeten afdalen, zoo ik deze betrek- 
king uitvoerig wilde schilderen. Voldoende zij het aan te voeren, dat 
de stijl betrekkelijk kort is in kleine bloemen en in verhouding tot 
de meeldraden des te langer wordt, naarmate de bloem zelf grooter 
is. Vandaar dat de stempels bij O. muricata en O. strigosa halfweg 
onder de meeldraden staan, bij de biennis - soorten er tusschen, en bij 
de Lamarckiana en enkele andere fgrootbloemige vormen er boven. 
Deze regel geldt nu niet alleen bij vergelijking van soorten en onder- 
soorten, maar ook bij vergelijking van de verschillende bloemen op 
eenzelfde plant. De grootte toch hangt in hooge mate van de voeding 
af. Op een tros worden de bloemen tegen den herfst allengs kleiner, 
naarmate de plant uitgeput raakt door de vele vruchten die zij rijpen 
moet. Zwakke zijtakken hebben kleiner bloemen ; sterke bemesting 
doet de bloemen veel grooter worden. Daarbij komen dan telkens de 
stempels wat hooger of wat lager tusschen de meeldraden te liggen. 
Ook bij de Oenothera Lamarckiana gaat deze regel door en een 
der gevolgen is, dat laat in den herfst de bloemen zich zelven kun- 
nen bevruchten, zonder de hulp der insecten, daar dan, binnen de 
kleinere kroon, de stijl zoo klein is, dat de stempel-armen recht- 
streeks het kleverige meel aanraken. Nergens kan men den besproken 
regel zoo goed bestudeeren als bij de bastaarden der verschillende 
Teunisbloemen. Bij hen toch is de grootte der bloemen meest zeer 
wisselend. Een zwak exemplaar bevrucht zich zelf, als men de bloem- 
tros in een zak hult, terwijl een sterk individu, waarvan men meer 
en beter zaad zou verwachten, niet zelden zonder kunstmatige hulp 
geheel onvruchtbaar blijft. Ik besluit dus dat de insecten-bestuiving 
der Lamarckiana het gevolg is van een mechanisme, waarvan de 
aard ons wel is waar nog onbekend is, maar dat wij overal de be- 
trekkelijke lengte der bloemdeelen zien beheerschen. Van een doel- 
matige inrichting behoeft daarbij geen sprake te zijn. 
Deze beschouwing vindt verder steun in de groote zeldzaamheid 
der grootbloemige soort, tegenover de algemeene verspreiding der 
vormen met kleinere bloemen. Want vooralsnog is het vermogen 
om zich snel en sterk te verspreiden wel de voornaamste maatstaf 
voor de doelmatigheid van de eigenschappen en inrichtingen eener 
plantensoort. Lamarck’s Teunisbloem is nu zoo zeldzaam, dat men 
van haar nog geen enkele wilde groeiplaats met zekerheid kent en 
zoo traag in haar verspreiding, dat zij wel in duizenden van exem- 
plaren groeit op de plaatsen waar zij door toéval verwilderd is, maar 
zich niet merkbaar van daaruit over grootere streken uitbreidt. Er 
