'100 
OVER DE MODERNE INZICHTEN OMTRENT 
voorhanden en uit hun rangschikking, beweging en werking moet men 
trachten alle electromagnetische werkingen te verklaren. Bij een gelei' 
der, waarop de electriciteit in evenwicht is, denkt men zich een dunne 
laag van positieve of negatieve electronen op de oppervlakte. Bij een 
stroom door een metaaldraad gaan de positieve electronen in de eene 
richting en de negatieve in de tegenovergestelde, misschien beide tegelij- 
kertijd, zoodat men een „dubbelstroom” krijgt. 
„Deze beweging”, zegt Lorentz, „waarin wij het wezen van een 
electrischen stroom zien, is een regelmatige, geordende. Zij wordt 
echter overal, waar een weerstand overwonnen moet worden, in een 
ongeordende warmtebeweging omgezet. Zoo worden de kooldraden 
onzer electrische lampen gloeiend en worden de daarin heen en weer 
trillende electronen de uitgangspunten van een licht- en warmtestraling.” 
In den vrijen aether zijn volgens Lorentz geen electronen aanwezig, 
dus ook geen electrische stof. Rondom een electron ontstaat in den 
aether een electrisch veld, dat aan de vergelijkingen van Maxwell 
voldoet, dat wil zeggen, er ontstaan spanningen volgens de krachtlij- 
nen en drukkingen loodrecht daarop. Daar wij echter den bouw van 
den aether niet kennen, weten wij niet wat er eigenlijk in den 
aether plaats heeft om dezen toestand te voorschijn te brengen. Ver- 
plaatst zich een electron, dan wordt in den aether een magnetisch 
veld opgewekt, dat men evenals bij het electrische veld wel kan be- 
schouwen als een vervorming in den aether, maar in beide gevallen 
zijn deze niet gelijk, wel echter analoog, want ook hierbij zijn span- 
ningen volgens de krachtlijnen en drukkingen loodrecht daarop. Is 
de beweging rechtlijnig, dan zijn de magnetische krachtlijnen cirkels, 
waarvan de middenpunten op de baan der beweging liggen en wier 
vlakken loodrecht op de baan zijn. Daar men een electrischen stroom 
kan beschouwen als een reeks electronen, die zich eenparig bewegen, 
zoo zijn dus de krachtlijnen van een stroom electrische cirkels om den 
stroomgeleider. 
Wanneer de beweging der electronen veranderlijk is, zooals bij het 
ontstaan en afbreken van een stroom, dan is ook het opgewekte mag- 
netisch veld veranderlijk en dan treden inductie verschijnselen (zelf- 
inductie) op. Is de beweging periodisch, dan ontstaan electrische gol- 
ven of lichtgolven, waarvan de voortplantingssnelheid die van het licht is. 
Bij een verandering der snelheid ontstaat een verandering van het 
magnetisch veld en dit doet weer een electrische kracht ontstaan, die 
de veranderingen der beweging tegenwerkt. Dit heeft zoowel plaats 
bij het toenemen als bij het afnemen van de snelheid. Zoo zal elke 
verandering van de stroomsterkte een electromotorische kracht opwek- 
