ZONNEVLEKKEN IN HAAR VERBAND MET ENZ. 
107 
waarnemingen vermeld van Fabricus, Scheiner en Galilei; maar 
Riccioli was de eerste, die, in 1651, het vermoeden opperde, dat er 
wel eens verband kon bestaan tusschen haar en de weêrsverande- 
ringen op aarde. Veel verder dan tot vermoeden kwam het echter 
voorloopig niet. Eerst in 1881 vindt men in de Philosophical Trans- 
actions het onderwerp bepaald aangeroerd door niemand minder 
dan Sir WilLiam Herschel. 
„Wat het eerst blijkt uit de sterrekundige waarnemingen van de 
zonce, zegt hij, „is dat de perioden van het verdwijnen van vlekken 
op de zon veel langer zijn dan die van haar verschijnen”. 
»Het behoeft bijna niet te vorden opgemerkt, dat men, wat aangaat 
de gelijktijdige strengheid en mildheid van het jaargetijde niets be- 
paalds kan zeggen. Toch hebben wij een middel om ons daarvan op 
de hoogte te stellen : we kunnen nagaan welken invloed de zonne- 
stralen hebben gehad op den groei van de tarwe. Ik wil daarmede 
niet zeggen dat dit werkelijk een criterium is van de hoeveelheid 
licht en warmte, door de zon uitgestraald, nog minder, dat het dalen 
en rijzen van den prijs van dit artikel een juiste voorstelling geeft van 
de absolute hoeveelheid die het land heeft voortgebracht. 
»Gaat men het tijdperk 1650 — 1713 na, dan schijnt uit den marktprijs 
der tarwe te blijken, dat er over het algemeen een tijdelijke schaarschte 
is geweest als de zon die bizondere kenteekenen niet vertoonde, die 
wij houden voor kenteekenen van een overvloedige uitstraling van 
licht en warmte.. 
3) Hun die met den landbouw bekend zijn wil ik nog opmerken 
hoe het bekend is, dat tarwe ook groeit in landen, die veel kouder 
zijn dan ons land en dat de verdeeling van regen en droogte waar- 
schijnlijk van veel grooteren invloed is, dan de absolute hoeveelheid 
van de zon ontvangen warmte. Ik wil alleen het denkbeeld opperen 
dat het juist deze wisseling van droog weêr en regen en wind, enz. 
zijn, die misschien afhangen van wisselingen in de hoeveelheid zon- 
licht, die daarop heeft ingewerkt. « 
Herschel’s suggestie wees den waren weg aan; wil men het 
verband tusschen verschijnselen van dezen aard leeren kennen, dan 
is nauwkeurige langdurige waarneming van beide leden der verge- 
lijking noodig. Vindt men dan in beide reeksen standvastig terug- 
keerende perioden van meer en minder en vallen die samen, dan rijst 
meer dan de waarschijnlijkheid, dat er oorzakelijk verband is 
tusschen beiden. 
Zoo is ontstaan onze kennis van het verband tusschen zonnevlek- 
ken en metereologische en magnetische verschijnselen, tusschen zon- 
