110 
ZONNEVLEKKEN IN HAAR VERBAND MET 
verband is tusschen de veranderingen in de zonnevlekken, den baro- 
meterstand en den regenval ; en, daar in Noordelijk Indië in den regel 
gebrek aan regen hongersnood in zijn nasleep heeft, dus ook tusschen 
de zonnevlekken en deze. 
Bij dit onderzoek kwam men tot de verrassende ontdekking dat, 
als men de resultaten der waarnemingen tusschen ver van elkander 
verwijderde stations. St. Helena en Madras bij voorbeeld, vergeleek 
er, naast een opvallende overeenkomst in den vorm der krommen, die 
den gang der abnormale fluctuaties in den stand van den barometer 
voorstelden, er een even opvallend gemis van gelijktijdigheid in dien 
gang viel optemerken. In den regel vielen abnormale veranderingen 
in den stand aan de westelijke stations verscheidene maanden vroeger 
voor dan aan de oostelijke ; een feit, dat in het oog vallend verband 
houdt, met wat wij boven meldden omtrent het voorkomen van cy- 
clonen in Oost- en West-Indië. Chambers trachtte dit feit te ver- 
klaren uit lange golven in den dampkring, die met zeer geringe, ver- 
anderlijke snelheid aan weerszijde van den evenaar rondom de aarde 
gaan, van het westen naar het oosten, evenals de cyclonen. 
Maar in het bijzonder merkte hij, met het oog op het voorkomen 
van hongersnood op, dat als men de jaren vergelijkt, waarin sedert 
1841 er hooge nood heerschte, deze altijd gepaard ging met of on- 
middellijk gevolgd werd door hoogen barometerstand en deed hij der 
menschenmin, die dat leed wilde voorkomen, twee middelen aan de 
hand om daarmeê niet te laat te komen : onafgebroken dagelijksche 
opname van het door vlekken bedekte deel der zonneschijf en even- 
zoo gezette waarneming van den barometer op ver van elkander 
gelegen plaatsen, met spoedige mededeeling van de resultaten aan 
de in het oosten gelegene. 
Wenden wij ons nu tot dien machtigen factor van wind en regen : 
de temperatuur, dan zien wij hoe reeds voor een tyvintigtal jaren Koppen 
vond, dat jaren van een gemiddeld hooge temperatuur samenvielen 
met jaren, waarin een maximum van zonnevlekken voorkwam, en 
omgekeerd. Tusschen de keerkringen is in het jaar, dat voorafgaat aan 
een minimum de temperatuur 0.41 °G hooger dan het gemiddelde eener 
periode en in het jaar dat een maximum voorafgaat 0.32° C lager. 
Jaren, waarin de meesten vlekken voorkomen, zijn dus de koelste 
jaren; niets natuurlijker zal men zeggen dan dit. Als de zon meest 
haar aangezicht voor ons verbergt, zal zij ons ook de minste warmte 
toezenden 1 
Maar reeds omstreeks denzelfden tijd (1875) leerde de spektros- 
koop — op gronden, die buiten het kader van deze beschouwingen 
