444 
GEZELLIGE BLOEMEN. 
water gekweekte planten tijdens den bloei temidden van een klaver- 
veldje in den tuin of op een gazon met bloeiende klaver te plaatsen, 
en terstond veranderde de toestand ; want de waterplanten droegen 
nu even rijk zaad als haar in den grond wortelende sóortgenooten. 
Het eigen stuifmeel was dus onvoldoende en alleen het poeder van 
een soortgenoot kon bevruchtend werken. 
Sedert dit feit bekend geworden is, heeft het een eigenaardige 
toepassing in de bastaardleer gevonden. Want als het eigen stuifmeel 
onwerkzaam is, behoeft de bloem, van wier zaad men bastaarden wil 
maken, ook niet gecastreerd te worden. Dit is een groot voordeel. 
Want het bespaart veel werk en maakt kruisingen mogelijk, waar 
deze anders bijna onuitvoerbaar zouden zijn. In een klaverbloem de 
stuifmeelhokjes weg te nemen vóór de bloem zich opent en de randen 
der spleten uiteen wijken, is een fijne en tijdroovende bewerking. 
Wil men echter niet alleen zien hoe de bastaard er uitziet, maar 
nagaan of alle producten van zulk een kruising onderling gelijk zijn, 
dan moet men vele honderden bloemen zoo behandelen. Want een 
klaverbloem brengt hoogstens één enkel zaad voort, en daarbij komt, 
dat bijna de helft der bloemen het nooit zoo ver brengen, zoodat men 
minstens eens zooveel bloemen castreeren moet als men zaden noodig 
heeft. Dit alles is nu bij klaver en andere gezellige bloemen eenvou- 
dig onnoodig. 
Om dit aan te toonen, gebruikt men de witte variëteit van de roode 
klaver, b.v. de bij ons veel gekweekte amerikaansche klaver ( Trifo - 
lium pratense album of Trifolium pratense americanum). Dit is, zooals 
witbloemige variëteiten in het algemeen, een geheel constant ras, dat 
altijd wit bloeit, zoo het slechts niet door stuifmeel van de roode soort 
onzuiver gemaakt wordt. Plaatst men nu één enkel exemplaar der 
witte variëteit afzonderlijk, zoo blijft het, ook bij rijkelijken bloei, 
onvruchtbaar. Plaatst men het echter naast een bed met roode klaver, 
zoo draagt het rijkelijk zaad en daaruit blijkt, dat het volop door 
de roodbloeiende soortgenooten bevrucht werd. Om nu te weten of 
dit zaad wel uitsluitend aan kruising te danken is, of misschien ten 
deele aan zelfbevruchting, moet men het uitzaaien. Men bevindt dan, 
dat alle zaailingen zonder uitzondering rood bloeien ; geen enkele brengt 
witte hoofdjes voort. Allen dragen dus het kenmerk van de in de na- 
bijheid bloeiende en zijn dus bastaarden, en trots die rijkelijke bast- 
aardbevruchting kan de plant niet in één enkele bloem met eigen 
stuifmeel een eigen raszuiver zaad maken. 
Ook andere soorten van klaver gedragen zich zoo. Het is een vrij 
eenvoudige proef. Men brengt van een excursie één enkel exemplaar 
