HOE ZICH IN JAPAN DE WISKUNDE 
HEEFT ONTWIKKELD. 
Op den laatsten jaardag des keizers heeft prof. Harzer aan de 
Universiteit te Kiel een voordracht gehouden, waarin hij een over- 
zicht geeft van de wijze, waarop in Japan de exacte wetenschappen 
zich hebben ontwikkeld. 
In de keizerlijke bibliotheek te Tokio vindt men een 2000-tal 
gedrukte en geschreven verhandelingen over wiskundige onderwer- 
pen; het oudste daarvan dagteekent van 1595. 
Bij die vroegere Japansche mathematici was het zoeken naar het 
Ladolptiaansch getal (tt) schering en inslag. In 1627 kende men de 
benaderde waarde: 79/25 en in de tweede helft van de zeventiende 
eeuw was die waarde tot het tiende cijfer nauwkeurig bekend. In 
1709 was men tot de bekende waarde 355/113 gekomen, in 1722 tot 
49 in 1739 tot 51 cijfers achter het decimaalpunt. 
Onder hen, die zich voornamelijk met deze onderzoekingen bezig 
hielden, nam Kowa Seki (1642 — 1708) een eerste plaats in; de me- 
thode, waarvan hij daarbij gebruik maakte, laat zich toepassen op 
cirkelbanen in ’t algemeen. Aan Naomaro Ajima, die in de zeventiende 
eeuw leefde en ook de eigenschappen van de ellips behandelt, waren 
ter bepaling van het getal n vier reeksen bekend. 
In den aanvang van de negentiende eeuw kende Enzo Wada de 
eigenschappen van de kettinglijn en van de cycloïde, terwijl toen tevens 
het bepalen van maxima en minima, de determinanten en de bol- 
vormige trigonometrie werden beoefend. Er zijn resultaten van geo- 
detische waarnemingen, die van 1613 dateeren en van de voortgezette 
beoefening der geodesie was de bepaling van bogen van de meridi- 
aan, tusschen 1800 en 1818 door Ino Chakei uitgevoerd, de vrucht. 
Een groot deel van prof. Harzer's redevoering wordt ingenomen 
door een onderzoek, in hoeverre aan den arbeid der eerste Japansche 
wiskundigen de stoot is gegeven door hunne kennismaking met Hol- 
landsche handelaars en zeekapteins. 
( Nature , Dec. 7, p. 195). 
V. D. V. 
