148 
SPECIES AND VARIETIES. 
werd daarom voor het onderzoek gekozen, omdat bekend is dat die 
vormverandering bij de bloem onder allerlei verschillende omstan- 
digheden zich vertoond heeft ; er was dus kans die na ook te zien 
optreden in den tuin. Het streven moest zijn daar de omstandigheden 
gelijk te maken aan die welke in de natuur den peloria-vorm doen 
ontstaan; en dat gelukte, in de vrije natuur ontstaan zij herhaalde 
malen, en dan plotseling, op plaatsen ook waar veel botanici komen, 
die zeker die eigenaardige afwijking in vorige zomers niet telkens 
over het hoofd zullen hebben gezien, o. a. in 1874 bij Zandvoort en in 
1896 bij Oldenzaal. Wanneer wij nu verder in aanmerking nemen 
dat de pelorische Vlasbek zelden, noch door kruisbestuiving noch 
door zelfbestuiving, in ’t wild kiembaar zaad geeft, dan moeten wij 
wel denken aan een ontstaan van eenzelfde mutatie op verschillende 
plaatsen, onafhankelijk \an elkaar. En nu de eigen kweekproeven : 
in 1886 begonnen, werd eerst 8 jaar later de mutatie waargenomen», 
maar daarmeê was toen ook het doel bereikt ; want voor ’t eerst 
werd langs experimenteelen weg gezien het ontstaan van een pelo- 
rischen vorm door mutatie uit een gewonen Vlasbek. De mutatie 
had in eens plaats, zonder overgang ontstond uit een gewone plant, 
met pelorische bloemen, als uitzondering, een type met uitsluitend 
pelorische bloemen. J) De rijke oogst van zaden van de ouders der 
door mutatie verkregen plant werd gezaaid en op 1750 nakomelin- 
gen vertoonden zich 16 pelorische individuen, een op de honderd : 
wie dus een muteerende plant vinden wil, moet zeker een keuze 
kunnen doen uit een zeer groot aantal. Zou zich, die vraag kwam 
toen aan de orde, zou zich de mutatie herhalen, vertoonde deze 
plant nu werkelijk een neiging tot mutatie, of was door een of 
ander toeval of door een samenloop van omstandigheden, de veran- 
dering als een tijdelijke, een voorbijgaande, gekomen Zaaiproeven 
bewezen ten duidelijkste dat mutatie zich telkens herhaalt, dat de 
eigenschap om te muteeren, eenmaal ontstaan, zich andermaal vertoont. 
Dat zij standvastig is en de gemuteerde vorm een nieuwe, ook in 
volgende geslachten standvastige soort is bleek hieruit : hoe moeielijk 
het ook is, bij de groote steriliteit der pelorische planten, om kiem- 
1) Een aardige bijzonderheid mag hier, in ’t voorbijgaan, niet onver- 
meld blijven. Bij bestuivingsproeven van Vlasbek bleek dat, voor een 
bepaalde plant, het stuifmeel van de eene helft der andere individuën 
werkzaam, van de tweede helft onwerkzaam is, een geval dat ons her- 
innert aan de dimorphie of tweevormigheid onzer Primula of Sleutel- 
bloem, maar dat dan hier niet gepaard gaat met een vormverschil der 
bloemen. Zie ook het artikel over Gezellige bloemen in de Januari 
aflevering van dezen jaargang. 
