OVER HET SPINNEN DER INSECTEN. 
183 
klieren aan het einde van het lichaam zijn geplaatst. Doch in alle 
overige gevallen worden de deelen van het spinapparaat steeds in het 
voorste gedeelte van het lichaam gevonden. Zij bestaan in het alge- 
meen uit eene doorboorde, kleine verhevenheid op de onderlip, den 
zoogenaamden spintepel, en twee langere of kortere buizen, die de 
dubbele functie van spinstofvoortbrengende klieren en spinstof bewa- 
rende reservoirs vervullen. Nabij den kop vereenigen zij zich en 
monden door den spintepel naar buiten. De spinstof zelf is eene 
half vloeibare massa, die, uit den spintepel gedreven, onmiddellijk 
verhardt: bij de larven, die het water bewonen, zoodra zij met 
water, bij de in de lucht levende soorten, zoodra zij met de lucht 
in aanraking komt. Zóó ten minste vindt men dit als eene merk- 
waardige bijzonderheid in verschillende werken vermeld. Het bleek 
mij echter, dat het onderzoek hier onvolledig is. Bij de rups van 
den vliervlinder (Ourapteryx sambucaria L.) onderzocht ik n.1. den 
weerstand van den draad, wanneer deze, onder water uit den spin- 
tepel gedreven, buiten aanraking met de dampkringslucht werd ge- 
houden, en het openbaarde zich, dat ook dan de verharding dadelijk 
intreedt. Deze waarneming ligt, zooals men ziet, in de lijn der hypo- 
these, welke de gevleugelde insecten van in het water levende 
vormen doet afstammen. Wat de hoeveelheid spinstof betreft, daar- 
van schijnt wel steeds een zoo ruime voorraad aanwezig te zijn, dat 
zelfs aan ^onvoorziene uitgaven« gemakkelijk kan worden voldaan. 
Vernietigt men b v. de van spinstof en zand vervaardigde woning 
van een kokerworm (de larve van eene schietmot of kokerjuffer), 
dan begint hij terstond eene andere te bouwen. Berooft men hem 
ook van deze behuizing, hij herhaalt de samenstelling opnieuw. Het- 
zelfde geschiedt, als men aan eene zich inspinnende rups het half- 
voltooide weefsel ontneemt: na korten tijd ziet men haar weder met 
de vervaardiging van een nieuwen cocon bezig. De lengte der spin- 
huizen overtreft trouwens dan ook bij de soorten, die veel spinstof 
voor haar weefsels behoeven, niet zelden aanmerkelijk de lengte van 
het lichaam der larve, zoodat de buizen dan ter vergrooting harer 
capaciteit tal van kronkels vertoonen. Niet omgekeerd echter wijzen 
lange, tot in de achterste helft van het lichaam doordringende bui- 
zen steeds op een sterk ontwikkeld spinvermogen : ook een lang, 
dun, spoedig knikkend lijf als bij de spanrupsen kan oorzaak dezer 
achterwaartsche plaatsing zijn. Uit het hierboven genoemde feit, dat 
volwassen insecten, behoudens enkele uitzonderingen, het vermogen 
om draden voort te brengen missen, volgt verder, dat het spinver- 
mogen naar zijnen aard behoort bij de minder beweeglijke vormen 
van het insect: bij de larve en de pop, die in het algemeen niet 
