OVER HET SPINNEN DER INSECTEN. 
189 
kunnen nemen om voor eeuwen reeds eene aanzienlijke industrie in 
het leven te roepen en tot op den huidigen dag te onderhouden. 
Slechts bij het pophulsel der vlinders was het een loonende arbeid 
de fraai glanzende spindraden te verwerken tot zijden weefsels, om- 
dat hier alleen eene bruikbare grondstof werd gevonden : draden van 
groote lengte, gemakkelijk los te prepareeren en door kweeking der 
rupsen in voldoende hoeveelheid te verkrijgen. En dit toch nog maar 
alleen bij eenige weinige soorten. Slechts aan een paar familien van 
vlinders konden de rupsen worden ontleend, die in den loop der tij- 
den met meer of minder goed gevolg tot »zijdewormen« werden ge- 
promoveerd. De overgroote meerderheid der pophulsels echter is ook 
bij de vlinders voor zijdewinning geheel ongeschikt. 
Groote verbreiding en groote verscheidenheid beide kenmerken het 
spinnen van de cocons der vlinders. Vergelijkt men er de coconvor- 
ming van andere insectenorden mede, dan schijnt het wel of men bij 
deze te doen heeft met een spinvermogen, dat zich hetzij, als bij de 
kokerwormen en de bladwespen, niet alzijdig heeft kunnen ontplooien, 
hetzij, als bij de kevers, zich slechts fragmentarisch heeft kunnen 
ontwikkelen, of wel, als bij sommige vliesvleugeligen, is teruggegaan. 
De zeer groote verscheidenheid bij de vlinders geeft aanvankelijk 
slechts den indruk als van een verwarrenden groei naar alle zijden, 
van eene ontwikkeling van het spinvermogen zonder orde of regel- 
maat. Toch zijn er in die massa, nnet terzijdestelling van alle spe- 
culatieve beschouwingen, wel duidelijk eenige lijnen te zien. In de 
eerste plaats valt op te merken, dat de ontwikkeling van het nog tot 
het larvetijdperk behoorende spinvermogen geenszins in evenwijdige 
richting met de specialisatie van den volwassen vlinder is gegaan. 
De waarschijnlijke oorzaak hiervan werd reeds besproken in een vo- 
rig opstel over de vlinderpop J) Bepalen wij ons hier tot een enkel 
voorbeeld. De Nolidae behooren stellig als imagines niet tot de 
meest gespecialiseerde nachtvlinders. Zelfs geeft de nieuwere syste- 
matiek haar eene plaats bijna aan het einde van de reeks der Noc- 
tuidae. Zij staan echter, wat het spinnen van den cocon betreft, 
boven alle andere species. Haar dichte spinsel n.1. wordt uitslui- 
tend van draden opgewerkt tegen eene blad vlakte of een takje en 
heeft den vorm van een schuitje met aan de achterzijde eene fijne, 
scherpgesneden spleet, om later den vlinder gelegenheid tot ont- 
snappen te geven. Bovendien bijt de rups van eene der soorten 
(het kleine vischstaartje, N. cucullatella L.) alvorens zich in dit 
spinsel op te sluiten nog talrijke kleine stukjes uit den bast van 
] ) Album der Natuur, April 1905. 
