BENJAMIN FRANKLIN. 
199 
Huraan Judgment«, met dr. mandeville, schrijver van de »Fable 
of the Beescc, met dr. pemberton en anderen had hij in een wijn- 
huis geregelde samenkomsten, waarbij heel wat geredeneerd en 
gedisputeerd werd. Ook trachtte hij toegang te verkrijgen tot den 
beroemden isaac newton, doch dit gelukte hem niet. De naarn fran- 
klin had nog geen bijzonderen klank. 
Tot 1726 bleef franklin op deze wijze te Londen als boekdrukker 
werkzaam, toen hij besloot weder naar New-Engeland en de bloed- 
verwanten terug te keeren. Een zeer uitvoerig dagverhaal van deze 
reis, die per zeilschip vrij wat tijd kostte, vinden wij in zijn auto- 
biographie. Eindelijk bereikte hij Philadelphia, waar hij op nieuw 
bij den boekdrukker keimer in betrekking kwam. Niet lang daarna 
zette hij te Philadelphia, met behulp van invloedrijke vrienden, zelf 
een drukkerij op, die hij allengs tot een boekhandel uitbreidde. Het 
zwervende leven spoedde ten einde. De proef- en leertijd schenen 
voorbij te zijn ; de fortuin begon hem toe te lachen. 
Wij zagen reeds, dat franklin voortdurend met voorbedachten 
rade met behulp van boeken en menschen, die hij op zijn weg ont- 
moette, aan zijn verstandelijke opvoeding werkte. Ook de zedelijke 
en godsdienstige opvoeding verwaarloosde hij niet. Omstreeks dezen 
tijd nam hij ze bijzonder ter harte. Hoogst eigenaardig is de wijze, 
waarop hij hierin weder zijn eigen leermeester was. Hij deelt dit 
zeer uitvoerig in zijn biographie mede. Zijn ouders hadden hem op- 
gevoed in de leer der Presbyteriaansche Kerk. De onverzadelijke lees- 
lust van den toen 15-jarigen jongen deed hem kennis nemen van ge- 
schriften van allerlei aard, o a. van referaten van aBoyle’s Lectures«, 
die tegen het deïsme gericht waren, benjamin ging met zijnjongens- 
verstand het voor en tegen overwegen en kwam tot het besluit, dat de ar- 
gumenten der deïsten sterker waren dan die van hunne tegenstanders 
en gaf later (1725) zelfs een geschriftje uit, waarin hij zijn denkbeel- 
den over God en de wereld ontwikkelde. Dit ging nog wel wat 
boven zijn bevatting, maar het bewijst hoe alles hem tot nadenken 
bracht en hoezeer hij toen reeds trachtte zich over alles een zelfstandig 
oordeel te vormen. Merkwaardig is het, dat hij daarbij tot de over- 
tuiging kwam, dat waarheidsliefde, oprechtheid en eerlijkheid in den 
omgang van menschen met elkander van het hoogste belang waren 
voor het levensgeluk, dat hij dit in zijn zakboekje opteekende met 
het voornemen er steeds naar te handelen. Zulke beginsels en voor- 
nemens hebben hem inderdaad veilig door alle gevaren geleid, waar- 
aan hij als jong alleen staand mensch te Londen blootgesteld was, 
ver van het ouderlijk huis. 
