BENJAMIN FRANKLIN. 
206 
op electrisch geladen lichamen uitoefenen; hoe zij, zooals hij het 
uitdrukt, het electrische vuur aantrekken en afleiden. Het vuur werd , 
wij weten het, in dien tijd voor een stof gehouden. Hij merkte op, 
dat een geleider, waaraan een naald bevestigd was, niet zoo geladen 
worden kon, dat zij een electrische vonk kon geven. Het vuur stroom- 
de, zooals hij zegt, voortdurend geluidloos uit de punt. Een Fransch 
onderzoeker, du faye, had reeds het verschil tusschen den electri- 
schen toestand van gewreven glas en hars ontdekt, en naar aan- 
leiding daarvan twee soorten van electriciteit onderscheiden : de glas- 
en de harselectriciteit. Franklin nam terstond een hooger standpunt in. 
Hij voerde de nu nog gebruikelijke onderscheiding van positieve en 
negatieve electriciteit in. 
Merkwaardig is zijn theorie, die reeds in den eersten brief gege- 
ven wordt. Door het wrijven wordt het electiïsche vuur niet voort- 
gebracht. Het is een element, dat overal verspreid is en aange- 
trokken wordt door de gewone stof, vooral door water en metalen. 
Elk lichaam heeft in zijn gewonen toestand zijn natuurlijk deel elec- 
triciteit. Wrijft men twee lichamen tegen elkander, dan ontvangt een 
daarvan, dat de electrische stof sterk aantrekt, uit het andere toe- 
voer van electriciteit. Het bevat dan meer dan zijn gewone deel en 
is positief geladen. Het andere lichaam heeft nu echter een te kort, 
een ledig aan electriciteit; het is negatief geladen. Brengt men nu 
beide lichamen zeer dicht bij elkander, dan beweegt de electrische 
stof zich met kracht van den positieven naar den negatieven geleider 
en de natuurlijke toestand is weder ingesteld ; de overmaat en het 
te kort zijn verdwenen. De kracht, waarmede het evenwicht wordt her- 
steld, veroorzaakt het geruisch of het geknetter. Licht ontstaat daar- 
bij ook, want als vuurstof in beweging komt, wordt zij lichtend zicht- 
baar. Ziedaar in hoofdtrekken Franklin’s eenvoudige electriciteitsleer. 
Zij voldeed aan alle eischen eener goede werkhypothese . De bekende 
verschijnselen verklaarde zij goed en zij kon leidsvrouw zijn bij het 
ontdekken van nieuwe. Later, in 1759, onderstelde robert symmer 
twee electrische vloeistoffen, een positieve en een negatieve en werd 
dit standpunt allengs door de meeste natuurkundigen ingenomen. 
Merkwaardig is het, dat in onze dagen de groote hervormers op het 
gebied der electriciteit, faraday en maxwell, weder tot het aanne- 
men van één enkele electrische stot terugkeerden. 
In een tweeden brief aan collinson van 1 Sept . 1747, past franklin 
zijn theorie toe op »m. muschenbroek's wonderful bottlec. De geschie- 
denis van de ontdekking van den eersten condensator der electriciteit, 
de Leidsche fïesch, is algemeen bekend. Als het binnenbekleedsel 
