208 
BENJAMIN FRANKLIN. 
at Philadelphia in America by benjamin franklin.” Welk een indruk 
zij maakten, hoe zij franklin’s naam als natuurkundige vestigden, 
weten wij reeds uit de woorden van priestley. 
De draagwijdte van een nieuwe theorie, die een bepaald gebied 
blijkt te beheerschen, wordt vaak overschat. Ook franklin eischte 
van zijn theorie meer dan zij kon geven. Het lichten van de zee, 
het merkwaardige verschijnsel aan ons Nederlanders zoo goed be- 
kend, het Noorderlicht en den electrischen toestand der- wolken, dat 
alles wilde hij uit zijn electriciteitsleer afleiden 
Wrijving tusschen een geleider en een niet-geleider brengt elec- 
trische ladingen voort langs den reeds genoemden weg. De oceaan 
bestaat uit water, een niet-geleider, en uit zout, een geleider. Als 
er wrijving plaats vindt tusschen de deelen aan de oppervlakte wordt 
de electriciteit van de onderste deelen naar de bovenste gedreven, die 
dus electrisch geladen worden. Dit electrische vuur is ’s nachts zichtbaar, 
stroomend uit alle uitstekende punten van de schepen ; bij storm schijnt 
de geheele zee vuur te zijn. De waterdeeltjes aan de geëlectriseerde 
oppervlakte voeren voortdurend het electrische vuur af; zij stijgen 
op en vormen wolken. De deeltjes van het verdampte water hechten 
zich aan luchtdeeltjes en zoo ontstaat een spel van aantrekkende krach- 
ten, die der waterdeeltjes onderling en van afstootende, die der 
electriciteit. Als de aldus geladen lucht samengeperst w’ordt door 
winden of door koude vloeien ten slotte de waterdeeltjes tot droppels 
samen en ontstaat regen of daalt de lucht met haar waterdamp neer 
als dauw. 
Daarom geven waterdampen, opgestegen van zoet water op het 
vasteland of van planten, veel gemakkelijker neerslag van regen, want 
daarin zijn niet de afstootende electrische krachten. De electrische 
boven de zee gevormde wolken kunnen ook verdicht worden, als de 
wind ze tegen hooge bergen aandrijft en dan ontstaan regens enon- 
weders, gelijk zij aan de oostzijde van de Andes onophoudelijk voor- 
komen. Als electrische wolken, opgestegen boven de zee, wolken 
ontmoeten, boven het land gevormd, geven zij ontlading op ontlading, 
tot dat het electrische vuur gelijkmatig verdeeld is. Franklin zelf 
heeft veel in deze beschouwingen later gewijzigd. Merkwaardig blij- 
ven zij als een eerste proeve, om de machtige verschijnselen van 
onweer en bliksem te verklaren uit de werking van electrische krach- 
ten. De analogie tusschen den bliksem en de vonken van de electri- 
seermachine kon aan een man als franklin niet ontgaan. Hij was niet 
als hf.gel, die blind was voor de overeenkomst, omdat er toch in 
de lucht geen wrijvende kussens en schijven waren en de weeke 
