BENJAMIN FRANKLIN. 
211 
experiments on the world to suppose his doct>rine<. ') Een man als 
hij werd warm, als men niet open voor de waarheid uitkwam, on- 
verschillig of zij met geliefkoosde eigen denkbeelden al of niet 
strookte. De abt gaf in 1752 te Parijs zijn >Lettres sur l’Electricité« 
uit, waarin zes tot franklin gerichte brieven voorkwamen, waarin 
zijn leerstellingen bestreden werden. De laatste achtte het niet noo- 
dig, om te antwoorden ; zijn tijd was kostbaar. T wis tgesch rijt be- 
geerde hij niet. Hij wist hoe degelijk en onbevooroordeeld zijn onder- 
zoek geweest was. De natuur zou, door hem en zijn wetenschappe- 
lijke vrienden door proeven ondervraagd, wel mededeelen aan welke 
zijde de waarheid lag. 
Nog altijd had hij aan zijn groote gedachte, om de electriciteit 
uit de wolken te trekken en daarmede direkt hare electrische lading 
aan te toonen, geen gevolg kunnen geven. Het schilderhuisje met den 
puntigen ijzeren stang op den toren was te Philadelphia niet goed 
te verwezenlijken. Daar viel hem in den vlieger voor dit doel te 
gebruiken. Hij vervaardigde er een in 1752 van zijde, die tegen regen 
bestand was en voorzag de lat van een metalen spits. Het touw, 
voor dien vlieger bestemd, was van hennep, van onderen van een 
sleutel voorzien, waarop een zijden koord volgde, dat vastgehouden 
werd. Toen een onweder in aantocht was, begaf hij zich met dit 
alles naar een weide, vergezeld van zijn zoon . Daar werd de vlieger 
opgelaten. Met het zijden koord in de hand stond franklin, voor den 
regen beschermd, in een hut. De onweerswolk trok over hen heen. 
Nog was er geen vonk uit den sleutel te trekken. Daar viel een weinig 
regen, de losse draden van het touw gingen overeind staan en vonk 
bij vonk sprong knetterend over op de hand, die nabij den sleutel 
gebracht was. De gemoedstoestand van franklin op dat beslissende 
oogenblik laat zich vermoeden, doch niet beschrijven. Dat was het 
experimentum crucis. Nu wist hij, dat de bliksem een electrisch 
J ) De abt, onderwijzer in natuurwetenschap bij de koninklijke familie, 
een bekwaam experimentator, had zelf een theorie van de electriciteit 
gegeven, die zeer in trek was. Hij maakte kennis met franklin’s leer 
door de uitgave zijner eerste brieven door de buffon. Hij wilde eerst niet 
gelooven, dat zulk een werk van Amerika kwam, en zeide, dat het te 
Parijs moest geschreven zijn door zijn vijanden, om zijn theorie in dis- 
krediet te brengen. Toen hij begreep, dat er in Amerika werkelijk zulk 
een man met den naam franklin bestond, publiceerde hij een geschrift, 
waarin hij de onjuistheid van franklin’s proeven trachtte aan te toon en. 
fkanklin’s vriend, le roy, lid van de »Académie des Sciences«, nam 
franklin's verdediging op zich en weerlegde nollet. 
